You are here

ДАСТУРИ ИСТИФОДАБАРАНДА

ХУШ ОМАДЕД БА CОМОНАИ РАСМИИ МАРКАЗИ МИЛЛИИ ҚОНУНГУЗОРИИ НАЗДИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН!

КОР БО МАХЗАНИ ҚОНУНГУЗОРИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Муҳтарам меҳмонон ва истифодабарандагони сомонаи расмии Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (ММҚ),

Барои оғози кор бо «Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон» (МҚҶТ) ба блоки бо номи шабеҳ дар сомонаи расмии ММҚ зер кунед. Блоки «Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон» кушодашаванда буда, ҳамеша дар қисми болои сомона дастрас аст. Шумо инчунин метавонед ба «Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон» (МҚҶТ) аз феҳристи асосӣ (меню асосӣ) бо зеркунии пайванди «Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон» дастрасӣ пайдо намоед.

БЛОКИ «МАХЗАНИ ҚОНУНГУЗОРИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН» (МҚҶТ)

Блоки «Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон»

Ҳамаи модулҳо ва имконоти ҷустуҷӯи санадҳо дар «Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон» (МҚҶТ) мустақилона кор мекунанд. Ин маънои онро дорад, ки ҳангоми кор бо МҚҶТ ворид кардани «Ном»-и санад ва бо ҳамроҳи он интихоб кардани ҳамаи имконоти дигар, масалан «Таснифгар», «Мақомот», «Рақам», «Сана», «Матни асосӣ» ва ғайра ҳатмӣ нест. Аммо барои ҷустуҷӯи васеъ шумо метавонед аз ҳамаи имконоти ҷустуҷӯи санадҳо ба таври дилхоҳ истифода баред. Ҳамаи санадҳое, ки ба МҚҶТ ворид шуданд дар зери «Лавҳаи имконоти ҷустуҷӯ», яъне дар «Ҷадвали санадҳо» дастрасанд.

ЛАВҲАИ ИМКОНОТИ ҶУСТУҶӮ

Лавҳаи имконоти ҷустуҷӯ

ҶАДВАЛИ САНАДҲО

Ҷадвали санадҳо

 

ТУГМАҲОИ «ТАТБИҚ КАРДАН» ва «БОЗСОЗӢ»

Тугмаҳо

Тугмаи «Татбиқ кардан»: Баъд аз он ки Шумо дар «Лавҳаи имконоти ҷустуҷӯ» имконоти дилхоҳро ворид карда, интиход мекунед, барои намоиш додани натиҷа тугмаи «Татбиқ кардан»-ро зер кунед. Аммо, вақте ки шумо дар «Лавҳаи имконоти ҷустуҷӯ» дархостеро ворид мекунед ё имконеро интихоб менамоед, онҳо ба таври худкор дарҳол татбиқ карда мешаванд.

Тугмаи «Бозсозӣ»: Агар хоҳед, ки ҳамаи дархостҳо ва имконотеро дар «Лавҳаи имконоти ҷустуҷӯ» лағв кунед, аз тугмаи «Бозсозӣ» истифода баред.

Агар шумо хоҳед, ки номи санади дақиқро аз санадҳои дар махзан мавҷудбуда ба даст оред, калидвожаи номи санадро ба сатри «Ном» ворид намоед. Ҳамаи санадҳое, ки дорои калидвожаи воридуша мебошанд нишон дода мешаванд. Масалан, агар шумо калидвожаи «дастрасӣ»-ро ворид кунед, санадҳое, ки калимаи «дастрасӣ»-ро дар бар мегиранд, дар «Ҷадвали санадҳо» нишон дода мешаванд (масалан, ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ҲУҚУҚИ ДАСТРАСӢ БА ИТТИЛООТ)

САТРИ «НОМ»

Шумо инчунин метавонед санадҳоро аз рӯи муҳтаво бо истифодаи сатри «Матни асосӣ» ва полои дилҳол ҷустуҷӯ намоед. Масалан, барои ёфтани санад(ҳо)и дорои калима(ҳо), калидвожа(ҳо) ё ибора(ҳо)и лозимӣ, ба сатри «Матни асосӣ» дархостро ворид намуда, имкони «Дар бар мегирад»-ро интихоб намоед. Санадҳои дархостшуда ба таври худкор нишон дода мешаванд. Ё ин ки аз тугмаи «Татбиқ кардан» истифода баред. Ҳамин тавр аз имкони «Дар бар намегирад» ё имконоти ҷустуҷӯи дигар истифода баред, Масалан, агар шумо ба сатри «Матни асосӣ» калимаи «Интернет»-ро ворид кунед ва имкони «Дар бар мегирад»-ро интихоб намоед, саданҳое, ки дар муҳтавои худ дорои калимаи «Интернет» мебошанд, нишод дода мешаванд.

САТРИ «МАТНИ АСОСӢ»

Сатри «Матни асосӣ»

Шумо метавонед санадҳоро аз рӯи «Ном», «Таснифгар», «Мақомот», «Рақам», «Сана», «Матни асосӣ» ва ғайра алоҳида ё якҷоя ба таври дилхоҳ ҷустуҷӯ намоед.

Масалан, агар хоҳед, ки санадҳоро танҳо «Аз рӯи моҳ ва сол» ҷустуҷӯ кунед, танҳо аз имкони «Аз рӯи моҳ ва сол» бо интихоби моҳ ва сол истифода баред. Санадҳо ба таври худкор нишон дода мешаванд. Ё ин ки аз тугмаи «Татбиқ кардан» истифода баред.

Агар хоҳед, ки санадҳоро танҳо дар давраи муайян ҷустуҷӯ кунед, танҳо аз имкони «Аз санаи интихобшуда» ва/ё «То санаи интихобшуда» алоҳида ё якҷоя бо интихоби моҳ ва сол истифода баред. Санадҳо ба таври худкор нишон дода мешаванд. Ё ин ки аз тугмаи «Татбиқ кардан» истифода баред.

Ҳамин тавр Шумо метавонед ҳар гуна санадҳои махзанро алоҳида ё бо интихоби имконоти иловагӣ ҷустуҷӯ намоед ва ба даст оред.

Барои дидани санад ва мутолиа кардани он, аз тугмаи «ДИДАН» истифода баред ва барои пинҳон кардани он, аз тугмаи «ПИНҲОН КАРДАН» истифода баред.

ТУГМАҲОИ «ДИДАН» ва «ПИНҲОН КАРДАН»

Тугмаҳои ДИДАН ва ПИНҲОН КАРДАН

Шумо ҳам метавонед, бо зеркунии пайванди номи санад онро дар саҳифаи алоҳида кушоед ё ин ки дар форматҳои Word, PDF ва ZIP аз сомонаи мо боргирӣ намоед.

ЗАМИМА ДАР ФОРМАТҲОИ WORD, PDF ва ZIP (ДАР ҶАДВАЛИ САНАДҲО)

Замима

КОР БО СОМОНАИ РАСМӢ - БАҚАЙДГИРӢ ВА ВОРИДШАВӢ

Ҳамаи маводҳои Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ба ахбори омма дахл доранд, дар сомонаи мо дастрасанд. Барои гирифтани маълумот Шумо метавонед аз Феҳристи асосӣ (менюи асосӣ), Харитаи сомона, имкони Ҷустуҷӯ ва Ҷустуҷӯи васеъ истифода баред.
Барои бақайдгирӣ дар сомонаи Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, лутфан ба таври расмӣ муроҷиат намоед. Корбарони бақайдгирифташуда метавонанд аз имкониятҳои иловагӣ истифода баранд, масалан, пайдо кардани дастрасӣ ба лоиҳаҳои санадҳо.

 

Махзани Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон

Калидвожаро ворид намоед
Рақамеро ворид намоед (ҳатмӣ нест)
Калидвожа ё ибораеро ворид намоед (ҳатмӣ нест)
Моҳ ва солро интихоб намоед (ҳатмӣ нест)
Моҳ ва солро интихоб намоед (ҳатмӣ нест)
Моҳ ва солро интихоб намоед (ҳатмӣ нест)
Матни асосӣ:
Таснифгар Рақам Ном Мақомот Санаsort ascending Ҳолат Замима
КОДЕКС 1689 КОДЕКСИ НАҚЛИЁТИ АВТОМОБИЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Маҷлиси Олии ҶТ 02.04.2020 Амалкунанда Microsoft Office document icon WORD PDF icon PDF Package icon ZIP
Матни асосӣ:
Таснифгар Рақам Ном Мақомот Санаsort ascending Ҳолат Замима
КОДЕКС 1688 КОДЕКСИ ОБИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Маҷлиси Олии ҶТ 02.04.2020 Амалкунанда Microsoft Office document icon WORD PDF icon PDF Package icon ZIP
Матни асосӣ:
Таснифгар Рақам Ном Мақомот Санаsort ascending Ҳолат Замима
ҚОНУН 1669 ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ НИҲОЛПАРВАРӢ Маҷлиси Олии ҶТ 02.01.2020 Амалкунанда Microsoft Office document icon WORD PDF icon PDF Package icon ZIP

Январ 2020

-A A +A

ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ИНТИХОБОТИ МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Ношир: Тоирзода Малика Тоир Санаи интишор: Чшб, 15/01/2020 - 11:56
Тоҷикӣ
Замима: 
Таснифгар: 
ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНӢ
Рақам: 
856
Мақомот: 
Маҷлиси Олии ҶТ
Ҳолат: 
Амалкунанда
Date: 
Ҷумъа, 10 Декабр, 1999

ҚОНУНИ

КОНСТИТУТСИОНИИ

ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

 

ДАР БОРАИ ИНТИХОБОТИ МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

 

(Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 1999, №12, мод. 296; с. 2004, №7, мод. 451; с. 2007, №5, мод. 352; с. 2008, №10, мод. 797; с. 2012, №8, мод. 811; с. 2014, №3, мод. 140, №7, қ. 1, мод. 382; с. 2017, №7-9, мод. 562; Қонуни конститутсионии ҶТ аз 21.02.2018 с., №1508; аз 19.07.2019 с., №1639)

 

I. ҚОИДАҲОИ УМУМӢ

 

Моддаи 1. Муносибатҳое, ки Қонуни конститутсионии мазкур танзим менамояд

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Ин Қонун мувофиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқи интихобот, кафолатҳои он, тайёр намудан ва гузаронидани интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро танзим менамояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

 

Моддаи 11. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

 

Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос ёфта, аз Қонуни конститутсионии мазкур, дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф намудааст, иборат мебошад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

 

Моддаи 2. Сохтори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон

 

Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ду маҷлис – Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон иборат аст.

 

Моддаи 3. Принсипҳои иштироки шаҳрвандон дар интихобот

 

Интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон дар асоси ҳуқуқи умумӣ, баробар ва бевосита  бо овоздиҳии пинҳонӣ ва низоми омехтаи интихобот сурат мегирад, дар он ҳеҷ гуна ҳадди нисоб (квота) муқаррар карда намешавад.

Иштирок дар интихобот озод ва ихтиёрӣ мебошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дар асоси ҳуқуқи интихоботии бавосита бо овоздиҳии пинҳонӣ сурат мегирад ва аз чор як ҳиссаи онро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин мекунад.

 

Моддаи 4. Ҳуқуқи умумии интихобот

 

Шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки синнашон то рўзи интихобот ба 18 расидааст, қатъи назар аз мансубияташон ба миллат, нажод, ҷинс, забон, эътиқоди динӣ, мавқеи сиёсӣ, вазъи иҷтимоӣ, таҳсилот ва дороии молу мулк ҳуқуқи интихоб кардан доранд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Ба Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон шахсоне таъин ва интихоб мешаванд, ки ба талаботи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионии мазкур ҷавобгӯ бошанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Шахсоне, ки суд онҳоро ғайри қобили амал донистааст ё бо ҳукми суд дар ҷойҳои маҳрумӣ аз озодӣ нигоҳ дошта мешаванд, ҳуқуқи дар интихобот иштирок кардан надоранд.

Шарту шароити интихоб нашудан ва бо мақоми узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон номувофиқ будани вазифаи ишғолкардаи шаҳрвандонро Конститутсия ва Қонуни конститутсионии мазкур муайян мекунад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 5. Ҳуқуқи баробари интихобот

 

Интихобкунандагон дар интихобот дар асоси ҳуқуқи баробар иштирок мекунанд .

 

Моддаи 6. Ҳуқуқи бевосита ва бавоситаи интихобот

  

Вакилони Маҷлиси намояндагон аз тарафи шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон бевосита интихоб карда мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Аъзои Маҷлиси миллӣ аз тарафи вакилони мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ интихоб мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 7. Овоздиҳии пинҳонӣ

  

Овоздиҳӣ дар интихоботи аъзои Мачлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон пинҳонӣ мебошад. Мудохила ба изҳори иродаи овоздиҳандагон манъ аст.

 

Моддаи 8. Ошкорбаёнӣ ҳангоми тайёрӣ ва гузаронидани интихобот ба Маҷлиси миллӣ ва

                      Маҷлиси намояндагон

 

Тайёр намудан ва гузаронидани интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон аз тарафи комиссияҳои интихобот ба таври шаффоф ва ошкоро сурат мегирад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Комиссияҳои интихобот аз кори худ, аз ташкили ҳавзаҳои интихобот, участкаҳои интихобот, ҳайат, ҷою вақти кори комиссияҳои интихобот ба аҳолӣ хабар медиҳанд ва онҳоро бо рўйхати интихобкунандагон, феҳристи ҳизбҳои сиёсии дар интихобот иштироккунанда шинос мекунанд, дар бораи номзадҳо , натиҷаи овоздиҳӣ ва интихобот маълумот медиҳанд.

Намояндагони матбуот, телевизион ва радио дар маҷлисҳои комиссияҳои интихобот иштирок карда, дар биноҳои овоздиҳӣ ҳузур дошта метавонанд, рафти тайёрӣ ва гузаронидани интихобот, инчунин қарорҳои комиссияҳои интихоботро инъикос менамоянд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

Моддаи 81. Мақом ва ваколатҳои мушоҳидони миллӣ

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Ҳизбҳои сиёсие, ки номзадҳои худро ба вакилӣ пешбарӣ намудаанд ва номзадҳое, ки ба вакилӣ ба тарзи худпешбарӣ пешниҳод шудаанд, бо тартиби муқарраргардида рӯйхати мушоҳидони миллиро барои бақайдгирӣ ба комиссияҳои ҳавзавии дахлдори интихобот пешниҳод менамоянд. Мушоҳидони миллӣ дар рӯзи баргузории интихобот дар биноҳои овоздиҳӣ рафти интихоботро мушоҳида менамоянд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Фаъолияти мушоҳидони миллӣ баъди бо қарори комиссияҳои ҳавзавии дахлдори интихобот тасдиқ гардидани рӯйхати онҳо оғоз ёфта, пас аз эълон гардидани натиҷаи пешакии интихобот қатъ мегардад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони миллӣ дорои ҳуқуқҳои зерин мебошанд:  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– бо рўйхати интихобкунандагон шинос шаванд;

– дар хонаи овоздиҳӣ аз оғоз то анҷоми кори комиссияи участкавии интихобот ҳузур дошта бошанд;

– супоридани бюллетенҳои овоздиҳиро ба интихобкунандагон мушоҳида кунанд;

– ҳангоми овоздиҳии интихобкунандагон берун аз ҳуҷраи овоздиҳӣ ҳузур дошта бошанд;

– ҳисоби шумораи бюллетенҳои аз ҳисоб баровардашуда, бюллетенҳои дар қуттии овоздиҳӣ мавҷудбуда, аз ҷумла бюллетенҳои беэътибор, ҳисоби овозҳои интихобкунандагонро, дар шароите ки ба мушоҳидаи ҷараёни ҳисоби бюллетенҳои овоздиҳӣ имкон медиҳад, мушоҳида намоянд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– бо протоколҳои комиссияҳои участкавии интихобот оид ба натиҷаи овоздиҳӣ ва комиссияҳои ҳавзавии интихобот дар бораи  натиҷаи интихобот шинос шаванд;

– аз қарор ва амали (беамалии) комиссияи интихобот ба комиссияи болоии интихобот ва ё суд шикоят намоянд;

– ҳангоми ҳисоби такрории овозҳои интихобкунандагон дар комиссияҳои дахлдори интихобот ҳузур дошта бошанд.

Мушоҳидони миллӣ ҳуқуқ надоранд:  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– бюллетенҳои овоздиҳиро ба интихобкунандагон супоранд;

– бо хоҳиши интихобкунанда барои гирифтани бюллетен имзо гузоранд;

– бо хоҳиши интихобкунанда бюллетен пур кунанд;

– амале содир намоянд, ки махфӣ будани овоздиҳиро халалдор созад;

– бевосита дар ҳисоби бюллетенҳо, ки аз тарафи аъзои комиссияи интихобот анҷом дода мешавад, иштирок намоянд;

– амале содир намоянд, ки ба кори комиссияи интихобот монеа шавад ва ё дар қабули қарори комиссияи дахлдори интихобот иштирок намоянд.

(Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

Моддаи 82. Мақом ва ваколатҳои мушоҳидони байналмилалӣ

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Бо мақсади назорати интихобот, гузаронидани он дар шароити шаффоф ва ошкоро мушоҳидони байналмилалӣ даъват карда мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Фаъолияти мушоҳидони байналмилалӣ баъди аккредитатсияи онҳо аз ҷониби Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз ёфта, пас аз эълон гардидани натиҷаи пешакии интихобот қатъ мегардад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Фаъолияти мушоҳидони байналмилалӣ тибқи Қонуни конститутсионии мазкур, дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои дахлдори байналмилалӣ танзим мегардад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони байналмилалӣ бо тартиби муқарраргардида иҷозатнома гирифта, дар Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳангоми доштани даъватнома аккредитатсия карда мешаванд. Даъватнома аз ҷониби мақомоти дахлдори Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди нашри расмии қарор дар бораи таъини рўзи интихобот фиристода мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ба мушоҳидони байналмилалӣ дар бораи аккредитатсияи онҳо шаҳодатномаи намунаи муқарраргардидаро медиҳад. Шаҳодатномаи мазкур ба мушоҳид байналмилалӣ ҳуқуқ медиҳад, ки дар давраи омодагирӣ ва гузаронидани интихобот мушоҳидаро амалӣ намояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони байналмилалӣ дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон зери ҳимояи Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони байналмилалӣ фаъолияти худро озодона анҷом медиҳанд. Таъминоти моддию молиявии фаъолияти мушоҳидони байналмилалӣ ҳисоби тарафе, ки онҳоро фиристодааст ё аз ҳисоби маблағи худи онҳо анҷом дода мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони байналмилалӣ ҳуқуқ доранд:   (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

- санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ва дигар санадҳое, ки ҷараёни интихоботро танзим менамоянд, дастрас кунанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– бо ҳизбҳои сиёсие, ки дар интихобот ширкат доранд ва бо номзадҳои алоҳида вохӯрии расмӣ намоянд(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– дар участкаи интихоботӣ ва бинои овоздиҳӣ, аз ҷумла дар рўзи овоздиҳӣ ҳузур дошта бошанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– ҷараёни овоздиҳӣ, ҳисоби овозҳо ва муайян намудани натиҷаи онҳоро, дар шароите ки ба мушоҳидаи ҳисоби бюллетенҳо имкон медиҳад, мушоҳида намоянд;

– бо натиҷаи баррасии шикоятҳо (аризаҳо) ва эродҳо вобаста ба вайрон кардани қонунгузории интихобот шинос шаванд;

– ба намояндагони комиссияҳои интихобот бе дахолат ба кори онҳо, оид ба мушоҳидаҳои худашон иттилоъ диҳанд;

– баъди ба анҷом расидани овоздиҳӣ ақидаи худро оид ба омодагирӣ ва гузарондани интихобот ошкоро изҳор намоянд;

– хулосаи худро оид ба назорати ҷараёни интихобот ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ пешниҳод кунанд.

Мушоҳидони байналмилалӣ ҳуқуқ надоранд:  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– ҳангоме, ки интихобкунанда дар бюллетенҳои интихобот қайдҳои худро мегузорад, дар ҳуҷраи овоздиҳӣ ҳозир бошанд;

– ба интихобкунандагон таъсир расонанд, ягон хел мавод ё адабиёти тарғиботиро паҳн намоянд;

– нисбати ҳизбҳои сиёсӣ, номзадҳо ба вакилӣ ё тартиби гузаронидани интихобот афзалиятеро баён намоянд;

– аз интихобкунандагон ба тарафдории кӣ овоз додани онҳоро пурсанд;

– дар хулосаи худ аз ҳолатҳое, ки бо ҳуҷҷатҳо асоснок нагардидаанд ва қобили тафтиш нестанд, истифода баранд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

мақоми худро барои содир кардани амале, ки ба мушоҳидаи рафти интихобот вобаста нест, истифода баранд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сурати аз тарафи мушоҳидони байналмилалӣ вайрон намудани Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, принсипҳо ва меъёрҳои аз тарафи умум эътирофшудаи ҳуқуқи байналмилалӣ аккредитатсияи мушоҳидони байналмилалиро бекор менамояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мушоҳидони байналмилалӣ уҳдадоранд:   (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– Конститутсия, қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои байналмилалиро риоя намоянд;

– бо худ дар бораи аккредитатсия ба сифати мушоҳиди байналмилалӣ шаҳодатномаи мушоҳиди байналмилалиро дошта бошанд ва онро бо талаби комиссияи интихобот нишон диҳанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– вазифаҳои худро дар асоси принсипҳои бетарафии сиёсӣ, беғаразӣ, худдорӣ аз изҳори ҳама гуна афзалият, баҳодиҳӣ ба комиссияҳои интихоботӣ, мақомоти давлатӣ ва дигар мақомот, шахсони мансабдор ва дигар иштирокчиёни ҷараёни интихобот анҷом диҳанд;

– ба ҷараёни интихобот дахолат накунанд;

– хулосаҳои худро дар асоси мушоҳида ва маводи воқеӣ таҳия намоянд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 9. Маблағгузории интихобот

 

Маблағ барои тайёрӣ ва гузаронидани интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон аз буҷети ҷумҳуриявӣ ҷудо карда мешавад.

Номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон, ҳизбҳои сиёсӣ, ки дар интихобот иштирок мекунанд, хазинаи интихоботии худро барои маблағгузории интихобот таъсис медиҳанд. Маблағҳои хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ дар суратҳисоби муваққатии махсуси Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк», шўъбаҳои он нигоҳ дошта мешаванд. Маблағҳои ин хазинаҳо танҳо барои гузаронидани интихобот истифода шуда, аз ҷониби номзад ва ҳизби сиёсӣ ихтиёрдорӣ карда мешаванд.

Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк», шўъбаҳои он суратҳисобҳои муваққатии махсусро барои ташкили хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ дар асоси маълумоти хаттии Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон мекушоянд. Аз ин маблағ фоида гирифта намешавад. Хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ аз маблағҳои зерин метавонанд ташкил карда шаванд:   (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– маблағҳое, ки барои ташвиқоти пеш аз интихобот аз тарафи комиссияҳои дахлдори интихобот ҷудо карда мешаванд;

– маблағҳои шахсии номзад ба вакилӣ, ки он набояд аз 500 (панҷсад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошанд; (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444)

– маблағи ҳизби сиёсӣ барои номзаде, ки ҳизби сиёсӣ ба ҳавзаи якмандатии интихобот пешбарӣ намудааст, набояд аз 500 (панҷсад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошад; (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444)

– маблағҳои хазинаи интихоботии ҳизби сиёсӣ, ки рўйхати номзадҳоро ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ пешниҳод намудааст, набояд аз 10000 (даҳ ҳазор) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошанд; (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444)

– маблағҳои хайрияи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ.

Маблағҳои хайрияи шахсони воқеӣ барои хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ набояд аз 50 (панҷоҳ) ва барои ҳизби сиёсӣ набояд аз 100 (сад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошанд. Маблағҳои хайрияи шахсони ҳуқуқӣ барои хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ набояд аз 100 (сад) ва барои ҳизби сиёсӣ набояд аз 500 (панҷсад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444)

Ҳадди ниҳоии хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ набояд аз 1500 (як ҳазору панҷсад) ва ҳизби сиёсӣ набояд аз 30 000 (сӣ ҳазор) нишондиҳанда барои ҳисобҳо зиёд бошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444)

Ба таври хайрия маблағгузорӣ ба хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ аз ҷониби шахсони воқеӣ ва ҳуқуқии зерин манъ аст:

- давлатҳо, созмонҳо ва шахсони ҳуқуқии хориҷӣ;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд;

– шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ба синни 18 нарасидаанд;

– шахсони ҳуқуқие, ки бо иштироки саҳмияи хориҷӣ таъсис ёфтаанд;

– ташкилотҳои байналмилалӣ ва ҳаракатҳои ҷамъиятии байналмилалӣ;

– мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва худидоракунии шаҳрак ва деҳот; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

– ташкилотҳои давлатӣ ва ташкилотҳое, ки саҳми давлат дар онҳо аз сӣ фоиз зиёд мебошад;

– қисмҳо, ҷузъу томҳо ва дигар сохторҳои ҳарбӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ;

иттиҳодияҳои динӣ, ташкилотҳои эҳсонкорӣ ва дигар ташкилотҳое, ки аз ҷониби онҳо таъсис дода шудаанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– хайрияҳое, ки соҳибашон номаълум аст

Дар сурати аз ҷониби шахсони воқеӣ ва ҳуқуқие, ки ҳуқуқи пардохти маблағи хайрияро ба хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ надоранд ва ё маблағи хайрияи шахсони воқеӣ ва ҳуқуқие, ки аз ҳадди муайяншудаи моддаи мазкур зиёд мебошад, бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон пурра ба буҷети ҷумҳуриявӣ гузаронида мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк», шўъбаҳои он дар асоси дархости Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон уҳдадоранд ба комиссия оид ба ворид шудан ва харҷи маблағи хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ маълумот пешниҳод диҳанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ҳамаи амалиёти молиявӣ аз хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ як рўз пеш аз рўзи интихобот қатъ мегардад ва дар бораи маблағи харҷшуда ва боқимонда ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таври хаттӣ хабар дода мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Шакли ҳисоботи молиявии комиссияҳои интихобот оид ба маблағи воридшуда ва харҷшуда, ки барои гузаронидани интихобот ҷудо шудааст, инчунин ҳисоботи молиявии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсиро оид ба воридшавӣ ва харҷи маблағи хазинаи интихоботии онҳо Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар менамояд.

Номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ на дертар аз 30 рўзи баъди интихобот маблағи истифоданашудаи аз буҷет ҷудошударо ба комиссияи дахлдори интихобот бармегардонанд. Маблағи истифоданашудаи хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ, ки аз ҳисоби худи номзад, ҳизби сиёсӣ, шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ташкил ёфтаанд, мутаносибан ба онҳо баргардонида мешавад.

Назорат оид ба мувофиқи мақсад истифода намудани маблағе, ки ба комиссияҳои интихоботии дахлдор барои гузаронидани интихобот ҷудо шудааст, инчунин мушоҳида оид ба воридшавӣ, сарчашмаҳои баҳисобгирии дуруст ва истифодаи мақсадноки маблағи хазинаи интихоботии номзад ба вакилӣ ва ҳизбҳои сиёсиро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ наметавонанд маблағи дигарро, ба истиснои маблағҳои хазинаи номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ, барои гузаронидани интихобот истифода баранд. Агар номзад ба вакилӣ ва ҳизби сиёсӣ маблағи дигарро, ба истиснои маблағи хазинаи интихоботии вакил ва ҳизби сиёсӣ истифода баранд, комиссияи дахлдори интихобот қарори бақайдгирии номзад ба вакилӣ ва рўйхати номзадҳои аз ҷониби ҳизби сиёсӣ пешбаришударо бекор мекунад.

Истифодаи амвол ва маблағи давлатӣ, ки қонун пешбинӣ накардааст, манъ аст.  (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

II.  КОМИССИЯҲОИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 10. Низоми комиссияҳои интихобот

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Барои ташкил ва гузаронидани интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон комиссияҳои зерини интихобот ташкил карда мешаванд:

– Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон;

– комиссияҳои  ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ;

– комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон;

– комиссияҳои участкавӣ оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон.

Комиссияҳои интихобот дар фаъолияти худ ба ҳеҷ мақоми давлатӣ вобаста нестанд. Қарор ва дигар санадҳои комиссияҳои интихобот, ки дар доираи салоҳияташон қабул намудаанд, барои ҳамаи мақомоти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, ҳизбҳои сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ташкилотҳо ва шахсони мансабдор, номзадҳо, интихобкунандагон, ҳамчунин барои комиссияҳои поёнии интихобот ҳатмӣ мебошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Қарори комиссияҳои интихобот, ки хилофи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни конститутсионии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд ё берун аз доираи салоҳияташон қабул карда шудааст, аз тарафи комиссияи болоии интихобот ё суд бекор карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Таъсис ва фаъолияти дигар сохторҳо (мақомот, ташкилотҳо), ки мақомоти интихоботиро иваз мекунанд ё пурра ё қисман вазифаи онҳоро анҷом медиҳанд, ё ба фаъолияти қонунии онҳо халал мерасонанд, ё ғайриқонунӣ ба фаъолияти онҳо дахолат мекунанд, ё мақом, ё салоҳияти онҳоро ба зиммаи худ мегиранд, манъ аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

Моддаи 11. Таъсиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон

                                                                         (Қонуни конст. ҶТ аз 19.07.19 с., №1639)

 

Раис, муовини раис ва аъзои Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо пешниҳоди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб ва бозхонд мекунад.

Фаъолияти Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистонро қонун танзим менамояд.

(Қонуни конст. ҶТ аз 19.07.19 с., №1639)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дорои дастгоҳи корӣ мебошад.

Хароҷоти Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ва дастгоҳи он аз ҳисоби маблағи буҷети ҷумҳурӣ сурат мегирад.

 

Моддаи 12. Ваколатҳои Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ

 

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дорои ваколатҳои зерин  мебошад:

1) дар тамоми ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иҷрои Қонун назорат ва татбиқи якхелаи онро таъмин менамояд, дар доираи салоҳияти худ  дастурҳо қабул ва тартиби татбиқи Қонуни конститутсионии мазкурро маънидод мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

2) ҳавзаҳои якмандатии интихоботро оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон ташкил мекунад ва ба онҳо ному рақам мегузорад;

3) комиссияҳои ҳавзавии интихоботро оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон ташкил медиҳад ва доир ба қароргоҳи онҳо маълумот дарҷ мекунад;

4) кори комиссияҳои интихоботро ба роҳ мемонад, тартиби ба ҳайати онҳо даровардани тағйиротро муайян мекунад, агар қарорҳои комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон хилофи Қонун конститутсионии мазкур бошанд, онҳоро мустақилона, ё бо пешниҳоди Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон бекор мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

5) масъалаҳои ба ҳавзаи интихобот ҳамроҳ намудани участкаҳои интихоботро, ки берун аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил карда мешаванд, ҳаллу фасл менамояд;

6) ба номзадҳо барои иштирок карданашон дар маъракаи интихобот шароити баробар муҳайё мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

7) бо тартиби муқарраргардида маблағро ба комиссияҳои интихобот тақсим мекунад, бо бино, нақлиёт ва воситаҳои алоқа таъмин шудани комиссияҳои интихоботро назорат мекунад ва масъалаҳои дигари таъминоти моддию техникии интихоботро ҳаллу фасл менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

8) шакл ва матни бюллетенҳои интихоботро оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон, рўйхати интихобкунандагон, протоколи ҷаласаҳои комиссияҳои интихобот, ҳуҷҷатҳои дигари интихобот, намунаи қуттиҳои интихобот ва мўҳри комиссияҳои интихобот, тартиби нигоҳ доштани ҳуҷҷатҳои интихоботро муқаррар мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

9) бюллетенҳоро барои интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон барои ҳамаи ҳавзаҳои интихобот тайёр мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

10) гузориши роҳбарони вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, идораҳои давлатии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, намояндагони ҳизбҳои сиёсиро аз рўи масъалаҳои тайёрӣ ва гузаронидани интихобот мешунавад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

11) тартиби муайян намудани сатҳи донистани забони давлатиро аз ҷониби номзад ба узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон муқаррар мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

12) тартиби иштироки мушоҳидони миллӣ, мушоҳидони байналмилалӣ, намояндагони воситаҳои ахбори хориҷӣ ва маҳаллиро муқаррар мекунад, онҳоро бо ҳуҷҷатҳои дахлдор таъмин менамояд; (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

13) рўйхати номзадҳоро аз ҳизбҳои сиёсӣ, ки аз ҳавзаи интихоботии ягонаи умумиҷумҳуриявӣ пешниҳод гардидаанд ва шахсони боэътимоди онҳоро ба қайд мегирад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

14) ба номзадҳое, ки аз ҳавзаи интихоботии ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба қайд гирифта шудаанд ва ба шахсони боэътимоди ҳизбҳои сиёсӣ шаҳодатномаи намунаи муқарраргардидаро медиҳад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

15) натиҷаи интихоботро дар тамоми Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷамъбаст менамояд, вакилони интихобшударо ба қайд мегирад, дар матбуот оид ба ҷамъбасти интихобот ахборот ва рўйхати  аъзоёни интихобшудаи  Маҷлиси  миллӣ ва  вакилони Маҷлиси  намояндагонро чоп мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

16) масъалаҳои гузаронидани интихоботи такрории аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагонро ҳал мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

17) интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагонро ба ивази аъзо ва вакилони хориҷшуда таъин намуда, мегузаронад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

18) аризаю шикоятҳоро аз хусуси қарору амалҳои (беамалии) комиссияҳои интихобот баррасӣ менамояд ва аз рўи онҳо қарорҳо қабул мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

19) ба бойгониҳо супурдани ҳуҷҷатҳои вобаста ба ташкил ва гузаронидани интихоботро таъмин менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

20) мувофиқи Қонуни конститутсионии мазкур ва қонунҳои дигари Ҷумҳурии Тоҷикистон ваколатҳои дигарро иҷро мекунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 13. Ташкили комиссияи ҳавзавии интихобот

 

Комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва  вакили Маҷлиси намояндагон  инҳо мебошанд:

1) комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ

2) комиссияи ҳавзавии интихобот (Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ) оид ба интихоботи вакили Маҷлиси намояндагон аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот;

3) комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси  намояндагон аз ҳавзаҳои якмандатии интихобот.

Комиссияҳои ҳавзавии интихоботи Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ дар якҷоягӣ дар ҳайати раис, муовини раис, котиб ва на камтар аз 8 аъзо камаш ду моҳ пеш аз интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ташкил карда мешаванд. Ин комиссияҳо ҳамчун комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ амал мекунанд. Комиссияҳои ҳавзавии якмандатии интихоботро оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ камаш ду моҳ пеш аз интихобот дар ҳайати раис, муовини раис, котиб ва на камтар аз 6 аъзо ташкил медиҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ташкили комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон бо пешниҳоди мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ сурат мегирад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; аз 19.07.19 с., №1639)

Ташкили комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ бо пешниҳоди раисони Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе ва комиссияи ҳавзавии интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ аз шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ бошад, бо пешниҳоди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон сурат мегирад.

 

Моддаи 14. Ваколатҳои комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакили Маҷлиси намояндагон

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон дорои ваколатҳои зерин мебошад:  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

1) иҷрои Қонуни конститутсионии мазкурро дар ҳудуди ҳавзаи интихобот назорат мекунад;

2) участкаҳои интихоботро ташкил менамояд, онҳоро рақамгузорӣ мекунад, комиссияҳои участкавии интихобот ташкил медиҳад ва фаъолияти онҳоро танзим менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

3) ахбори мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, роҳбарони корхонаҳо, муассисаю ташкилотҳоро аз рўи масъалаҳои тайёрӣ ва гузаронидани интихобот мешунавад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

4) бо тартиби муқарраргардида маблағро байни комиссияҳои участкавии интихобот тақсим менамояд, бо биною нақлиёт, воситаҳои алоқа таъмин шудани комиссияҳои участкавии интихоботро мушоҳида мекунад ва масъалаҳои дигари дар ҳавзаҳои интихобот аз ҷиҳати моддию техникӣ таъмин кардани интихоботро ҳаллу фасл менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

5) ба тартиб додани рўйихатҳои интихобкунандагон ва барои шиносоии умум пешниҳод кардани он мушоҳида мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

6) ба пешбарии номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагон мусоидат менамояд;

7) дар маъракаи интихобот шароити баробари иштироки номзадҳоро ба вакилии Маҷлиси намояндагон  таъмин менамояд;

8) ҳуҷҷатҳои дахлдорро аз ҳизбҳои сиёсӣ ва шаҳрвандон (ба таври худпешбарӣ), ки ба вакилӣ номзад пешбарӣ кардаанд, кабул менамояд;

9) номзадҳои ба вакилии Маҷлиси намояндагон пешбаришуда ва шахсони боэътимоду мушоҳидони миллии онҳоро ба қайд мегирад ва ба онҳо шаҳодатномаи дахлдор медиҳад, плакатҳои тарҷимаи ҳоли номзадҳоро ба вакилии Маҷлиси намояндагон нашр менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

10) мулоқоти номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагонро бо интихобкунандагон ташкил мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

11) ба комиссияҳои участкавии интихобот бюллетенҳои интихоботиро дастрас мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

12) натиҷаи интихоботи ҳавзаро муқаррар мекунад ва ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ мефиристад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

13) овоздиҳӣ ва интихоботи такрорӣ, ҳамчунин интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон ба ҷои вакилони хориҷшударо ташкил мекунад;

14) арзу шикоятҳоро аз хусуси қарору амали комиссияҳои участкавии интихобот баррасӣ намуда, аз рўи онҳо қарор қабул мекунад;

15) мувофиқи Қонуни конститутсиониии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ваколатҳои дигарро иҷро мекунад. (ҚҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

 

Моддаи 15. Ваколатҳои комиссияи ҳавзавии интихобот  оид ба  интихоботи аъзои Маҷлиси

                        миллӣ

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дорои ваколатҳои зерин мебошад:

1) ба иҷрои Қонуни конститутсиониии мазкур дар ҳудуди ҳавзаи интихобот назорат мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

2) гузориши мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатиро аз рўи масъалаҳои тайёрӣ ва гузаронидани интихобот мешунавад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

3) рўйхати вакилони интихобкунандаро тартиб медиҳад;

4) дар иҷлосияҳои Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе ва шаҳру ноҳияҳо иштирок мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

5) ҳуҷҷатҳои дахлдорро аз мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ қабул менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

(банди 6 хориҷ карда шуд бо Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

6) натиҷаи интихоботи ҳавзаро муқаррар мекунад ва ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ мефиристад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

7) арзу шикоятҳои дохилшударо баррасӣ намуда, аз рўи онҳо қарор қабул мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

8) интихоботи такрориро оид ба интихоботи   аъзои Маҷлиси миллӣ  ташкил медиҳад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

9) мувофиқи Қонуни конститутсиониии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ваколатҳои дигарро иҷро мекунад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 16. Ташкили комиссияҳои участкавии интихобот

 

Комиссияи участкавии интихоботро оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон бо пешниҳоди мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон аз ҳавзаи якмандатии интихобот камаш 45 рўз пеш аз интихобот дар ҳайати на кам аз 5 ва на зиёда аз 19 нафар, аз ҷумла раис, муовини раис, котиби комиссия ташкил мекунад. Дар мавридҳои зарурӣ ҳайати комиссияи участкавии интихобот дар доираи шумораи муқарраршуда каму зиёд шуда метавонад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар назди сафоратхонаҳо ва консулгариҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлатҳои хориҷӣ (минбаъд – намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлатҳои хориҷӣ) участкаҳои интихобот бо пешниҳоди Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон бе назардошти талаботи қисмҳои якум, сеюм, панҷум, шашум ва ҳафтуми моддаи 22 Қонуни конститутсионии мазкур ташкил карда шуда, вазифаи раиси комиссияи участкавии интихоботро роҳбари намояндагии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлати хориҷӣ иҷро менамояд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

 

Моддаи 17. Ваколатҳои комиссияи участкавии интихобот

 

Комиссияи участкавии интихобот дорои ваколатҳои зерин мебошад:

1) рўйхати интихобкунандагони участкаро тартиб медиҳад;

2) интихобкунандагонро бо рўйхати интихобкунандагон шинос менамояд, аризаю шикоятҳоро оид ба саҳву хатоҳои рўйихат баррасӣ менамояд ва масъалаи ба рўйихат даровардани тағйироти дахлдорро ҳал мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

3) аҳолиро аз қароргоҳи комиссияи участкавии интихобот ва вақти кори он, инчунин аз рўзи интихобот ва ҷои овоздиҳӣ бо хабарнома огоҳ мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

4) бинои овоздиҳӣ ва қуттию таҷҳизоти дигари интихоботиро омода месозад;

5) овоздиҳиро дар рўзи интихобот дар участкаи интихобот ташкил менамояд ;

6) бюллетенҳои интихоботро дар асоси рӯйхати интихобкунандагони участкаи интихобот бо пешниҳоди шиноснома (корти идентификатсионӣ) ё ҳуҷҷати дигари тасдиқкунандаи шахсияти интихобкунанда медиҳад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

7) шумораи овозҳои дар участкаи интихобот додашударо ҳисоб мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

8) арзу шикоятҳоро оид ба масъалаҳои тайёрии интихобот ва ташкили овоздиҳӣ баррасӣ намуда, аз рўи онҳо қарор қабул менамояд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

9) мувофиқи Қонуни конститутсионии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ваколатҳои дигарро иҷро мекунад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 18. Узвият дар комиссияҳои интихобот

 

Узви комиссияи интихобот ҳангоми иҷрои ваколатҳояш бояд бетараф ва холис бошад, набояд дар фаъолияти ҳизби сиёсӣ иштирок кунад, супоришҳои онро иҷро намояд ва дар тарғибу ташвиқи пешазинтихоботии номзадҳои бакайдгирифташуда ширкат варзад. (Қонуни конст. ҶТ аз 19.07.19 с., №1639)

 

Узви комиссияро аз рўи аризааш оид ба даст кашидан аз ваколат ё дар сурати маҳрум гардидан аз ваколатҳояш аз иҷрои вазифа озод кардан мумкин аст.

Мақоме, ки комиссияи интихоботро ташкил кардааст, ҳуқуқ дорад узви комиссияро, ки талабҳои Қонуни конститутсионии мазкурро риоя намекунад, ё вазифаҳояшро мунтазам ба ҷо намеорад, аз ваколатҳояш маҳрум созад. Дар сурати зарурат узви дигари комиссияи интихобот аз рўи тартиби муқаррарнамудаи Қонуни конститутсионии мазкур таъин карда мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Номзадҳо ба аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон вакили Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ, судяҳо, прокурорҳо, кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, шахсони боэътимоди номзадҳо, мушоҳидони миллӣ ва намояндагони воситаҳои ахбори омма наметавонанд аъзои комиссияҳои интихобот бошанд. Шаҳрванде, ки  ба аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон номзад пешбарӣ гардидааст ва узви комиссияи интихобот мебошад, аз лаҳзаи номзади аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон ба қайд гирифта шуданаш аз вазифаи дар комиссия доштааш озодгардида ҳисоб меёбад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Як шаҳрванд узви фақат як комиссияи интихобот шуда метавонад.

 

Моддаи 19. Ташкили кори комиссияҳои интихобот

 

Ҷаласаи комиссияи интихобот дар сурате босалоҳият шуморида мешавад, ки дар он на камтар аз се ду ҳиссаи ҳайати комиссия иштирок карда бошад. Ҳамаи ҷаласаҳои комиссияҳои интихобот ошкоро гузаронида шуда, барои аҳли ҷомеа ва воситаҳои ахбори омма дастрас мебошанд. Қарори комиссия бо овоздиҳии ошкоро ва аз нисф зиёди аъзои ҳузурдоштаи комиссия қабул мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Узви комиссия, ки бо қарори комиссия розӣ нест, ҳуқуқ дорад фикри махсуси худро хаттӣ баён кунад, ки он ба протоколи маҷлис замима карда мешавад. Дар ҳолати баробар будани овозҳо овози раиси  ҷаласа ҳалкунанда аст.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Мақомоти давлатӣ ва ҳизбҳои сиёсӣ, корхонаю муассиса, ташкилотҳо ва шахсони мансабдор вазифадоранд, ки ба комиссияҳои интихобот дар иҷрои ваколатҳояшон ёрӣ расонанд, маълумоти барояшон зарурбударо дастраси онҳо кунанд. Комиссияи интихобот ҳуқуқ дорад, ки аз рўи масъалаҳои тайёрӣ ва гузаронидани интихобот ба мақомоти давлатӣ, ҳизбҳои сиёсӣ ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ба корхонаю муассиса ва ташкилотҳо, ба мансабдорон муроҷиат кунад ва онҳо уҳдадоранд, ки масъалаи ба миён гузошташударо баррасӣ карда, ба комиссияи интихобот дар мўҳлати на дертар аз се рўз ҷавоб диҳанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Раис, муовини раис, котиб ё дигар узви комиссияи интихобот бо қарори комиссия дар давраи тайёрӣ ва гузаронидани интихобот аз иҷрои вазифаҳои истеҳсолӣ ва ё хидматӣ метавонанд озод бошанд. Дар ин сурат музди миёнаи меҳнат дар ҷои кори асосиаш нигоҳ дошта мешавад ё музди миёнаи меҳнати ӯ бо тартиби муқарраркардаи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ аз ҳисоби маблағе, ки барои гузаронидани интихобот ҷудо карда мешавад, пардохт мегардад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияҳои ҳавзавӣ ва участкавии интихобот фаъолияти худро баъди интихоби   аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони  Маҷлиси намояндагон қатъ мекунанд.

 

Моддаи 20. Баррасии шикоятҳо аз хусуси қарори  комиссияҳои интихобот

 

Мақомоти ҳизбҳои сиёсӣ, ки номзадҳоро пешбарӣ кардаанд, худи номзадҳо, шахсони боэътимод, мушоҳидон ва интихобкунандагон ба комиссияҳои болоии интихобот ё ба суд аз хусуси қарорҳои комиссияҳои интихобот дар давоми даҳ рўзи пас аз қабул гардидани қарорҳо шикоят карда метавонанд. Аз хусуси қарорҳои Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ба Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давоми даҳ рўзи баъд аз қабул шудани қарор шикоят кардан мумкин аст. Шикоят баъди расиданаш дар давоми се рўз ва агар то рўзи интихобот камтар аз шаш рўз монда бошад, бояд фавран баррасӣ карда шавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

III. ҲАВЗАҲО ВА УЧАСТКАҲОИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 21. Ташкили ҳавзаҳои интихобот

 

Барои интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон ҳавзаҳои ҳудудии интихобот ташкил карда мешаванд.

Дар тамоми ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ панҷ ҳавзаи интихоботи бисёрмандатӣ, аз ҷумла якҳавзагӣ дар Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе ва дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ дар якҷоягӣ як ҳавза ташкил карда мешаванд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Қароргоҳи комиссияҳои ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзоёни Маҷлиси миллӣ дар Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон ва вилоятҳо мувофиқан марказҳои вилоятҳо - шаҳрҳои Хоруғ, Хуҷанд ва шаҳри Қўрғонтеппа, барои шаҳри Душанбе ва шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ- шаҳри Душанбе ба ҳисоб мераванд(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Барои интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон 41 ҳавзаи ҳудудии якмандатӣ ва барои интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон, ки рўйихаташон аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ пешбарӣ шудааст, як ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ташкил карда мешаванд.

Меъёри шумораи интихобкунандагони ҳавзаи интихобот оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон аз ҷониби Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як интихобот бо роҳи тақсими шумораи умумии интихобкунандагони ба шумораи ҳавзаҳои ташкилёбандаи ҳудудии якмандата муайян карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ҳавзаҳои интихоботро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ таъсис медиҳад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Ҳангоми ташкил намудани ҳавзаҳои интихобот талаботи зерин дар назар дошта мешавад:

1)  шумораи тақрибан баробари интихобкунандагон дар ҳавзаҳои интихобот бо 15 фоиз каму зиёдии шумораи интихобкунандагон, дар ноҳияҳои дурдаст бошад, то 20 фоиз иҷозат дода мешавад.

2) ҳавзаҳои интихобот ҳудуди ягонаро дар ҳудуди Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ташкил медиҳанд. Ташкили ҳавзаҳои интихобот аз ҳисоби маҳалҳои ба ҳам ҳамҳудуд набуда мумкин нест.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Дар сурати риояи талаботи дар бандҳои 1,2 зикршудаи ин модда, чун қоида тақсимоти маъмурию ҳудудии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба назар гирифта мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи Марказии интихобот ва раъйпурсӣ рўйхати ҳавзаҳои интихоботро бо зикри ҳудуд ва шумораи интихобкунандагони онҳо ва қароргоҳи комиссияҳои ҳавзавии интихобот баъд аз панҷ рўзи таъйини интихобот чоп мекунад.

 

Моддаи 22. Тартиб ва меъёри ташкили участкаҳои интихобот

 

Ба мақсади фароҳам овардани шароити муносиб барои интихобкунандагон ҳудуди, шаҳр, ноҳия, ноҳияҳои тобеи шаҳрҳоро ба назар гирифта, участкаҳои интихобот ташкил карда мешаванд. Ҳудуди участкаи интихобот набояд аз ҳудуди ҳавзаи интихобот берун бошад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Участкаҳои интихобот дар назди намояндагии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар давлатҳои хориҷӣ воқеанд, дар санатория, хонаҳои истироҳат, беморхонаҳо ва муассисаҳои дигари доимии муолиҷавӣ, дар ҷои буду боши шаҳрвандон, дар маҳалҳои дурдасту душворгузар, дар маҳалҳое, ки мутобиқи ҷои воқеъгаштаашон ба ҳавзаҳои интихоботӣ дохиланд, ташкил шуда метавонанд. Масъалаи ба ҳавзаи интихобот вобаста кардани участкаҳои интихоботро, ки берун аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил шудаанд, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ҳал мекунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Участкаҳои интихобот аз тарафи комиссияҳои ҳавзавии интихобот бо пешниҳоди раисони шаҳрҳо, ноҳияҳо ташкил карда мешаванд.

Участкаҳои интихобот дар давоми бисту панҷ  рўзи баъди таъйини интихобот ташкил карда мешаванд. Дар намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар давлатҳои хориҷӣ воқеанд, инчунин дар маҳалҳои дурдаст ва душворгузар участкаҳои интихобот дар мўҳлати мазкур ва дар ҳолатҳои истисноӣ камаш даҳ рўз пеш аз интихобот ташкил карда мешаванд.

Участкаҳои интихобот дар маҳалҳое, ки на камтар аз 20 нафар ва на зиёдтар аз 3000 нафар интихобкунандагон доранд, ташкил карда мешаванд.

Раиси шаҳр, ноҳия дар асоси пешниҳоди комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба ташкили участкаҳои интихобот дар муддати се рўз ҳар як участкаи интихоботро барои гузаронидани интихобот ройгон бо бино таъмин менамояд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Комиссияи ҳавзавии интихобот, интихобкунандагонро аз ҳудуди ҳар участкаи интихобот хабардор карда, қароргоҳи комиссияи участкаи интихобот ва бинои овоздиҳиро зикр мекунад.

 

IV. РЎЙХАТИ ИНТИХОБКУНАНДАГОН

 

Моддаи 23. Рўйхати интихобкунандагон ва тарзи тартиб додани он

 

Рўйхати интихобкунандагон оид ба интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон дар ҳар участкаи интихобот тартиб дода мешавад ва ба он раис ва котиби комиссияи участкавии интихобот имзо ва муҳр мегузоранд. Комиссияи участкавии интихобот барои тартиб додани рўйихат намояндагони аҳли ҷамъиятро ҷалб карда метавонад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ шумораи интихобкунандагонро ба ҳисоб гирифта, ба комиссияҳои участкавии интихобот дар бораи интихобкунандагоне, ки дар ҳудуди дахлдор зиндагӣ мекунанд, барои тартиб додани рўйхати интихобкунандагон маълумоти даркорӣ медиҳад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Барои дохил кардан ба рўйхати интихобкунандагон дар ҳавзаи муайяни интихобот далели  истиқомат дар ҳудуди ҳавзаи интихобот асос мебошад.

Рўйхати интихобкунандагон аз рўи алифбо ё тарзи дигар, ки барои овоздиҳӣ муносиб аст, тартиб дода мешавад.

Дар рўйхат насаб, ном ва номи падар, соли таваллуд (синни 18-сола бо иловаи рўзу моҳи таваллуд) ва суроғаи интихобкунанда нишон дода мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Рўйхати интихобкунандагон камаш 15 рўз баъд аз ташкили комиссияҳои участкавии интихобот тартиб дода мешавад.

Рўйхати вакилони интихобкунандаро комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ бо пешниҳоди раисони Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ 15 рўз пеш аз интихобот тартиб дода, ба он раис ва котиби комиссия имзо ва муҳр мегузоранд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Рўйхати вакилони интихобкунанда аз рўи алифбо ё тарзи дигар тартиб дода шуда, дар он ному насаб, соли таваллуд, номи мақомоте, ки интихобкунанда вакили он мебошад ва суроғаи вакилии интихобкунанда нишон дода мешавад.

Ба рўйхати интихобкунандагон баъди саршавии ҳисобкунии овозҳо тағйирот даровардан манъ аст.

Рўйхати интихобкунандагоне, ки низомиёни қисмҳои ҳарбӣ мебошанд, инчунин аъзои оилаҳои низомиён ва интихобкунандагони дигар, ки дар маҳалли қисмҳои ҳарбӣ истиқомат доранд, дар асоси маълумоти пешниҳодкардаи командирони қисмҳои ҳарбӣ тартиб дода мешавад. Низомиёне, ки берун аз қисмҳои ҳарбӣ истиқомат доранд, ба рўйхати интихобкунандагони маҳалли истиқомат дар асосҳои умумӣ дохил карда мешаванд.

Рўйхати интихобкунандагони участкаҳои интихобот, ки дар назди намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлатҳои хориҷӣ, дар санаторияҳо ва хонаҳои истироҳат, беморхонаҳо ва табобатгоҳҳои дигари доимӣ ташкил  шудаанд, дар асоси маълумотҳое тартиб дода мешавад, ки роҳбарони муассисаҳои мазкур пешниҳод кардаанд.

 

Моддаи 24. Тартиби ба рўйхати интихобкунандагон дохил намудани шаҳрвандон

 

Ба рўйхати интихобкунандагон ҳамаи шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки то рўзи интихобот 18-сола шудаанду ҳангоми тартиб додани рўйихат дар ҳудуди участкаи дахлдори интихобот ба таври доимӣ ё муваққатӣ истиқомат мекунанд ва ҳуқуқи интихоботӣ доранд, дохил карда мешаванд.

Интихобкунанда ба рўйхати интихобкунандагони фақат як участкаи интихобот дохил карда мешавад.

Интихобкунандае, ки дар ҳудуди участкаи дахлдори интихобот истиқомат мекунаду бо ягон сабаб ба рўйихат дохил карда нашудааст, бо қарори комиссияи участкавии интихобот ба он дохил карда мешавад.

Ба рўйхати вакилони интихобкунанда оид ба интихоботи Маҷлиси миллӣ вакилони мақомоти зерин дохил карда мешаванд:

1) вакилони Маҷлисҳои вакилони халқи ноҳияҳо ва шаҳрҳои дар ҳудуди Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, вилоятҳо воқеъ буда, ҳамчунин вакилони Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон ва вилоятҳо; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

2) вакилони Маҷлисҳои вакилони халқи ноҳияҳои дар ҳудуди шаҳри Душанбе воқеъбуда ва вакилони Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе;

3) вакилони Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳрҳо ва ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

 

Моддаи 25. Бо рўйхати интихобкунандагон шиносонидани шаҳрвандон ва ҳуқуқи шикоят

                        кардан аз хусуси  саҳву хатои рўйихат

 

Рўйхати интихобкунандагон барои шиносоии умумӣ понздаҳ рўз пеш аз интихобот ва дар участкаҳои интихобот, ки дар назди намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлатҳои хориҷӣ, дар санаторияҳо ва хонаҳои истироҳат, беморхона ва табобатгоҳҳои дигари доимӣ, дар маҳалҳои дурдасту душворгузар ташкил гардидаанд, панҷ рўз пеш аз интихобот пешниҳод карда мешавад.

Рўйхати вакилони интихобкунанда оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ барои шиносоӣ тавассути воситаҳои ахбори маҳаллӣ ҳафт рўз пеш аз интихобот пешниҳод карда мешавад.

Ба шаҳрвандон имконият дода мешавад, ки бо рўйхати интихобкунандагон дар бинои комиссияи интихобот шинос шуда, дуруст тартиб дода шудани онро тафтиш кунанд.

Ба ҳар шаҳрванд ҳуқуқ дода мешавад, ки аз хусуси ба рўйихат дохил намудан, нодуруст ба рўйихат дохил кардан ё аз руйихат баровардан, инчунин аз хусуси саҳву хатои маълумот оид ба интихобкунанда шикоят кунад. Комиссияи участкавии интихобот аризаро дар бораи  саҳву хатои рўйихат баррасӣ мекунад ва он вазифадор аст, ки аризаро дар давоми ду рўз ва дар арафа ва рўзи интихобот бошад, фавран дида баромада, ба рўйихат ислоҳоти зарурӣ дохил кунад ё ба аризадиҳанда нусхаи қарори асоснокро аз хусуси рад карда шудани аризааш супорад. Аз хусуси қарори комиссияи участкавии интихобот бо тартиби муқаррашуда ба суд шикоят кардан мумкин аст. Қарори суд қатъист. Комиссияи интихобот мувофиқи қарори суд ба рўйхати интихобкунандагон ислоҳ медарорад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 26. Таъмини ҳуқуқи интихоботии шаҳрвандон дар вақти дигар кардани маҳалли зист

 

Агар интихобкунанда дар давраи барои шиносоии умумӣ пешниҳод кардани рўйхати интихобкунандагон ва то рўзи интихобот имконият надошта бошад, ки дар маҳалли зисташ бошад (дар сафари хизматӣ, табобатгоҳ рафтан ва ҳамин гуна сабабҳои дигар), ҳуқуқ дорад бо пешниҳоди шиноснома ё ҳуҷҷати дигаре, ки шахсияти вайро тасдиқ мекунад, аз комиссияи ҳавзавии интихобот бюллетени интихоботро талаб намояд, нисбати номзад иродаи худро изҳор  кунад,  лифофаи сарбастаро  ба комиссияи интихобот  супорад. Комиссияи ҳавзавии интихобот инро дар рўйхати интихобкунандагон бо зикри сана қайд мекунад. Лифофаи сарбаста дар ҳузури интихобкунанда муҳр карда мешавад. Комиссияи интихобот барои сариштаи лифофа масъул аст.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

V. ПЕШБАРӢ, БАҚАЙДГИРӢ ВА КАФОЛАТҲОИ ФАЪОЛИЯТИ НОМЗАДҲО

 

Моддаи 27. Таъини интихоботи аъзои  Маҷлиси миллӣ ва  вакилони Маҷлиси намояндагон

 

Интихоботи  вакилони Маҷлиси намояндагон аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон камаш 75 рўз пеш аз ба охир расидани ваколатҳои аъзои Маҷлиси Олии даъвати қаблӣ таъин карда мешавад. Интихоботи Маҷлиси миллӣ 25 рўз баъд  аз интихоботи Маҷлиси намояндагон гузаронида мешавад.

Дар сурати пеш аз мўҳлат парокандашавии Маҷлиси Олӣ дар мавридҳои пешбиникардаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон на дертар аз 80 рўзи баъди парокандашавӣ интихоботро ба Маҷлиси Олӣ таъйин мекунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Дар бораи рўзи интихобот дар мўҳлати се рўз баъд аз таъини он тавассути матбуот ва дигар воситаҳои ахбори оммавӣ хабар дода мешавад.

Амал ё даъвате, ки барои вайрон кардан, бекор намудан ё ба вақти дигар гузаронидани интихобот, фаъолият ва расмиёти интихоботии муқаррарнамудаи Қонуни конститутсионии мазкур равона шудааст, манъ аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 28. Интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон

 

Вакили Маҷлиси намояндагон ба муддати 5 сол интихоб мешавад.

Вакили Маҷлиси намояндагон шахсе интихоб шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, синни ӯ аз 30 кам набуда, дорои таҳсилоти олӣ бошад ва забони давлатиро донад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Маҷлиси  намояндагон аз 63 вакил иборат аст:

– 65 фоизи вакилони Маҷлиси намояндагон (41 нафар) аз ҳавзаҳои якмандатӣ интихоб карда мешаванд;

– 35 фоизи вакилони Маҷлиси  намояндагон (22 нафар) аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ мутаносибан ба шумораи овозҳое,ки ба рўйхати номзадҳои аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ пешниҳодгардида дода шудаанд, интихоб карда мешаванд.

 

Моддаи 29. Интихобот ва таъин намудани аъзои Маҷлиси  миллӣ

 

Аъзои Маҷлиси миллӣ ба мўҳлати 5 сол  интихоб ва таъин карда мешаванд.

Маҷлиси миллӣ  иборат аст аз 25 нафар аъзо, ки онҳо дар асоси намояндагии манфиатҳои  минтақавӣ интихоб мешаванд, аз президентҳои собиқ, агар онҳо аз ин ҳуқуқашон даст накашида бошанд ва 8 нафар аъзои дигар, ки онҳоро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба мўҳлати ваколати Маҷлиси миллӣ таъйин мекунад.

Аз чор се ҳиссаи аъзои Маҷлиси миллӣ (25 нафар) дар асоси намояндагии манфиатҳои ҳудудҳо аз тарафи мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ интихоб мешаванд. Аъзоёни мазкур бо шумораи баробар – 5 нафарӣ аз Вилояти Мухтори Кўҳистони Бадахшон, аз ҳар як вилоят, шаҳри Душанбе ва аз  шаҳру ноҳияҳои  тобеи ҷумҳурӣ  якҷоя интихоб мешаванд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Ҳар Президенти собиқи Ҷумҳурии Тоҷикистон узви якумраи Маҷлиси миллӣ мебошад, агар ў аз  истифодаи ин ҳуқуқ даст накашад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Аз чор як ҳиссаи аъзои Маҷлиси миллиро (8 нафар) Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад.

Узви Маҷлиси миллӣ шахсе интихоб ё таъин шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, синни ӯ аз 30 кам набуда, дорои таҳсилоти олӣ бошад ва забони давлатиро донад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Аъзои Маҷлиси миллӣ, ки аз тарафи мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ интихоб мешаванд, бояд дар ҳудуди ҳавзаҳои дахлдор истиқомати доимӣ дошта бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

 

Моддаи 30. Ҳуқуқи пешбарии номзадҳо

 

Барои пешбарӣ намудани номзадҳои вакилони  Маҷлиси намояндагон ҳизбҳои сиёсӣ, инчунин шаҳрвандон бо роҳи худпешбарӣ ҳуқуқ доранд.

Ҳизбҳои сиёсӣ метавонанд шахсонеро ҳам, ки аъзои ҳизбҳои сиёсӣ намебошанд, номзад пешниҳод кунанд.

Ҳизбҳои сиёсӣ ба шарте номзадро ба вакилии Маҷлиси намояндагон пешбарӣ карда метавонанд, агар онҳо ба тартиби муқарраркардаи қонун то рўзи таъини интихобот дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шуда бошанд ва дар бораи сарчашмаи даромадашон ҳуҷҷат пешниҳод кунанд.

Ҳуқуқи пешбарии номзадҳоро ба аъзогии Маҷлиси миллӣ Маҷлисҳои  вакилони халқи шаҳрҳо ва ноҳияҳо, шаҳри Душанбе, Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон ва вилоятҳо доранд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

 

Моддаи 31. Тартиби пешбарии номзадҳо ба вакилии  Маҷлиси намояндагон

 

Пешбарӣ намудани номзадҳо ба вакилии Маҷлиси  намояндагон дар ҳавзаҳои якмандатии интихобот 60 рўз пеш аз интихобот, аз рўи рўйхати номзадҳо бошад, баъд аз таъйини интихобот сар шуда, 45 рўз пеш аз интихобот ба охир мерасад(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Пешбарии номзадҳои вакилони Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ аз ҳизбҳои сиёсӣ аз тарафи мақомоти шаҳрӣ (ба истиснои мақоми ҳизбии шаҳри Душанбе), ноҳиявии ҳизбҳои сиёсӣ дар пленумҳои (конференсияи) онҳо бо зикри ҳавзаи интихоботӣ, ки номзадашон пешбарӣ мешавад, сурат мегирад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар ин пленуми (конференсияи) ҳизбҳои сиёсӣ аъзои комиссияи ҳавзавии интихобот ҳуқуқ доранд иштирок намоянд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Мақомоти шаҳрию ноҳиявии ҳизбҳои сиёсӣ ба ҳар як ҳавзаи интихоботие, ки дар ҳудуди шаҳр ва ноҳия воқеъ гардидааст, як номзадӣ пешбарӣ мекунанд. Қарор дар бораи пешбарии номзад ба таври пинҳонӣ қабул карда мешавад.

Дар мавриде, ки ҳудуди ҳавзаи интихобот ҳудуди ду ва зиёда ноҳия ва шаҳрро дарбар гирад, пешбарии номзадҳо аз ҳизбҳои сиёсӣ ба ин ҳавза дар пленумҳои (конференсияҳои) якҷояи ноҳиявӣ ва шаҳрии ҳизб сурат мегирад. Дар ин ҳолат ба ин ҳавза як номзад пешбарӣ карда мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Тартиби пешбарӣ кардани номзади вакили Маҷлиси намояндагонро ҳизбҳои сиёсӣ муқаррар мекунад. Дар бораи пешбарии номзади вакили Маҷлиси намояндагон аз ҳизби сиёсӣ қарор қабул мегардад ва протокол тартиб дода мешаванд. Дар қарор инҳо сабт мегарданд: номи қарор ва мақом, сана, ҷой, ном ва рақами ҳавзаи интихоботӣ, ҳалли масъалаи баррасишуда, имзои раисикунанда ва муҳр. Протокол масоили зеринро дар бар мегирад: номи мақом, сана ва ҷой, шумораи аъзои мақом, шумораи иштирокчиён, масъалаи баррасишуда, ном ва рақами ҳавзаи интихоботӣ, пешниҳодот оид ба номзадҳо, муҳокимаи номзадҳо, шакли овоздиҳӣ, натиҷаи овоздиҳӣ, матни қарори қабулшуда, имзои раисикунанда ва котиби маҷлис, муҳр. Дар бораи қарори қабулшудаи ҳизби сиёсӣ ба номзади вакили Маҷлиси намояндагон камаш дар давоми ду рўз хабар медиҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Рўйхати номзадҳо ба вакили Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ дар анҷумани (конференсияҳои) онҳо пешбарӣ карда мешавад.

Рўйхати номзадҳо ва тартиби чобаҷокунии номзадҳоро дар рўӣхат ҳизби сиёсӣ муайян мекунад. Рўйхати номзадҳо ва тартиби ҷобаҷокунии номзадҳо дар рўйихат баъд аз пешниҳод намудани он ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ тағйир дода намешавад, ба истиснои холатҳои хориҷ шудани номзад аз рўйихат.

Шумораи умумии номзадҳо, ки аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ мувофиқи рўйихат пешниҳод мешаванд, набояд аз 45 фоизи миқдори умумии вакилони Маҷлиси намояндагон зиёд бошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Рўйхати номзадҳои аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ пешниҳодшуда, протокол ва қарори анҷумани (конференсияи) ҳизби сиёсӣ, ки дар он рўйхати номзадҳо пешбарӣ шудаанд, ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ пешниҳод карда мешавад. Дар қарор инҳо сабт мешаванд: номи мақом ва қарор, сана ва ҷой, ҳалли масъалаи баррасишуда, имзои раисикунанда ва муҳр. Рўйхати номзадҳои пешбаришуда ба қарор замима мегардад. Протокол масъалаҳои зеринро дар бар мегирад: номи мақом, сана ва ҷой, шумораи аъзои мақом, шумораи иштирокчиён, масъалаи баррасишуда, пешниҳодот оид ба номзадҳо, муҳокимаи номзадҳо, шакли овоздиҳӣ, натиҷаи овоздиҳӣ, матни қарори қабулшуда, имзои раисикунанда, котиби маҷлис ва муҳр(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи Марказии интихобот ва раъйпурсӣ ҳуҷҷатҳои пешниҳоднамудаи ҳизби сиёсиро дида баромада, ба ҳизби сиёсӣ дар муддати панҷ рўзи корӣ нусхаи рўихати тасдиқкардаашро ва ё қарори асосноки худро дар бораи рад кардани тасдиқи рўйхати мазкур медиҳад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Дар мавриди тасдиқ накардани рўйхати номзадҳо ҳизби сиёсӣ метавонад дар давоми 10 рӯзи пас аз қабул гардидани қарор ба Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муроҷиат намояд ва Суди Олӣ уҳдадор аст, ки дар муддати на дертар аз 6 рўз шикоятро мавриди баррасӣ қарор диҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи Марказии интихобот ва райъпурсӣ рўихати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ дар интихобот  аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ иштироккунандаро дар воситаҳои ахбори омма интишор менамояд.

Пешбарии номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаҳои якмандатии интихобот ба тартиби худпешбарӣ бо роҳи пешниҳоди ариза ба комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба овоз мондани  номзадии ў сурат мегирад. Номзад бояд барои тарафдории худ на камтар аз 500 имзои интихобкунандагони ин ҳавзаро ҷамъ намояд. Ҳар интихобкунанда бояд ба тарафдории фақат як номзад аз ҳавзаи маҳали истиқомати худ имзо гузорад. Дар варақаҳои имзогузорӣ насаб, ном ва номи падари номзад ва шахси ташаббускори номзад, ҷои истиқомат, силсила ва рақами шиноснома ё ҳуҷҷати дигаре, ки шахсияти шахси ташаббускорро тасдиқ мекунад, рақами тартибӣ, насаб, ном ва номи падар, рўз, моҳ ва соли таваллуд, шиноснома ё ҳуҷҷати дигаре, ки шахсияти имзогузорандаро тасдиқ мекунад, серия ва рақами он ҳуҷҷат,ҷои истиқомат, имзои шахси имзогузоранда ва таърихи имзои варақа сабт мегарданд. Намунаи варақаи имзогузориро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ муайян мекунад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 32. Тартиби пешбарии номзадҳо ба аъзогии Маҷлиси миллӣ

 

Пешбарии номзадҳо ба аъзогии Маҷлиси миллӣ даҳ рўз баъд аз интихоботи Маҷлиси намояндагон оғоз ёфта, 7  рўз пеш аз интихоботи Маҷлиси миллӣ ба охир мерасад.

Номзадҳо ба аъзогии Маҷлиси миллӣ дар иҷлосияҳои Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳрҳо  ва ноҳияҳо, шаҳри Душанбе,Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон ва вилоятҳо дар сурати мавҷуд будани кворум пешбарӣ карда мешаванд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Қарори иҷлосия дар бораи пешбарии номзад бо аксарияти овози вакилони Маҷлиси дахлдори вакилони халқ ба таври пинҳонӣ қабул карда шуда, дар давоми 3 рўз ба номзад хабар дода мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ метавонанд танҳо як номзадро аз ҳавзаи интихоботие, ки худ дар он воқеъ гардидаанд, пешбарӣ кунанд. Мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе ва ноҳияҳои он метавонанд на зиёда аз ду номзадро аз ҳавзаи интихоботие, ки худ дар он воқеъ гардидаанд, пешбарӣ кунанд. Зимнан якчанд мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ метавонанд як номзадро пешбарӣ намоянд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Дар ҳолати пешбарӣ нашудани ягон номзад ё аз шумораи муқарраргардида камтар будани шумораи номзадҳои пешбаришуда ва ё то ба қайд гирифтани номзадҳои пешбаришуда онҳо номзадии худро гирифтаанд, ё хориҷ гардидаанд, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар асоси пешниҳоди комиссияи ҳавзавии интихобот бо қарори худ мўҳлати пешбарии номзадҳоро на зиёдтар аз 30 рўз дароз менамояд.

 

Моддаи 321. Гарави интихоботӣ

 

Номзад ба вакили Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаҳои якмандатии интихобот пеш аз бақайдгирӣ ва баъди аз тарафи комиссияи ҳавзавии дахлдори интихобот муайян намудани мувофиқати ӯ ба талаботи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионии мазкур, аз маблағи шахсии худ ба суратҳисоби муваққатии махсуси Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк» ва шуъбаҳои он ба миқдори 100 (сад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо гарави интихоботӣ месупорад. Дар ин бора аз ҷониби бонки мазкур фавран ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон хабар дода мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар сурати ба даст овардани на кам аз 10 фоизи овозҳои интихобкунандагони ҳавзаи интихоботии дахлдори дар овоздиҳӣ иштироккарда гарави интихоботӣ ба номзад баргардонида мешавад. Ҳангоми бекор кардани қарори пешбарии номзад аз тарафи ҳизби сиёсӣ ё пас гирифтани номзадӣ аз ҷониби номзад гарави интихоботӣ бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ба буҷети ҷумҳуриявӣ мегузарад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1086)

Ҳизбҳои сиёсие, ки рўйхати номзадҳоро ба вакилии Маҷлиси намояндагон дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ пешниҳод намудаанд, баъд аз санҷиши мувофиқ будани номзадҳо ба талаботи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионии мазкур аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, аз маблағи худ ба суратҳисоби муваққатии махсуси Бонки давлатии амонатгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон «Амонатбонк» ва шуъбаҳои он мутаносибан ба ҳар номзади пешниҳодшуда 100 (сад) нишондиҳанда барои ҳисобҳо гарави интихоботӣ месупоранд. Гарави интихоботӣ дар сурати аз тарафи ҳизби сиёсӣ гирифтани на камтар аз панҷ фоизи овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳӣ иштироккарда ба ҳизби сиёсӣ баргардонида мешавад. Дар ҳама ҳолатҳои дигар гарави интихоботии ҳизби сиёсӣ баргардонида намешавад ва ба буҷети ҷумҳуриявӣ мегузарад. (Қонуни конст. ҶТ аз 6.10.08 с., № 444; аз 14.03.14с.,  № 1065); Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 33. Шаҳрвандоне, ки ҳуқуқи ба аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон номзад шуданро надоранд

 

Шаҳрвандони зерин ҳуқуқи ба аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилониМаҷлиси  намояндагон номзад шуданро надоранд:

– шаҳрвандоне, ки ба талаботи муқарраркардаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионии мазкур  ҷавобгӯ нестанд(Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

- шаҳрвандоне, ки забони давлатиро намедонанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

- шаҳрвандоне, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ камтар аз 7 соли охир истиқомат доранд – барои номзад ба аъзои Маҷлиси миллӣ(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

- шаҳрвандоне, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ камтар аз 5 соли охир истиқомат доранд – барои номзад ба вакили Маҷлиси намояндагон;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

- шахсоне, ки шаҳрвандиашон қатъ гардидааст ё шаҳрвандии давлати дигарро соҳиб шудаанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

– шаҳрвандоне, ки суд онҳоро ғайри қобили амал донистааст ё бо ҳукми суд дар ҷойҳои маҳрумӣ аз озодӣ нигоҳ дошта мешаванд ва ё бо қарори суд дар муассисаҳои табобати маҷбурӣ мебошанд;

– хизматчиёни ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қўшуну сохторҳои ҳарбӣ, вазорату идораҳо, ки дар  онҳо Қонун хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, шахсони ҳайати қаторӣ ва роҳбарикунандаи мақомоти корҳои дохилӣ, мақомоти гумрук ва Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; (Қонуни конст. ҶТ аз 12.05.07 с., № 256)

– ходимони касбии иттиҳодияҳои динӣ ҳангоми дар вазифа буданашон;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– шаҳрвандоне, ки барои содир кардани ҷиноятҳои барқасдонаи вазнин ва махсусан вазнин суд шудаанд новобаста аз гузаштани мўҳлат ва бардошта шудани доғи судиашон;

– шаҳрвандоне, ки доғи судиашон бардошта нашудааст;

– шаҳрвандоне, ки барои содир кардани ҷиноятҳои ба муқобили асосҳои сохти конститутсионӣ ва амнияти давлат ва дигар ҷиноятҳои барқасдонаи вазнин ва ё махсусан вазнин аз тарафи мақомоти таҳқиқу тафтишот гумонбар шудаанд ё нисбати онҳо кофтуков эълон карда шудааст, ба истиснои иштироккунандагони муқовимати сиёсию низомӣ, ки шомили авф гардидаанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 34. Талаботе, ки нисбати номзадҳо пешниҳод  мешаванд

 

Шаҳрванд наметавонад дар як вақт узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон бошад.

Вакили Маҷлиси намояндагон наметавонад дар як вақт вакили мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот бошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Аъзои Маҷлиси миллӣ дар як вақт вакили зиёда аз ду мақоми намояндагии ҳокимият буда наметавонад.

Аъзои ҳукумат, судяҳо, Прокурори генералӣ, муовинони ў, прокурорҳо ва дигар шахсони мансабдори мақомоти прокуратура, муовинони вазирон ва раисони кумитаҳои давлатӣ, роҳбарони мақомоти идораи давлатӣ назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовинони онҳо, роҳбарони консернҳо, ширкатҳо, ассосиацияҳо ва корпоратсияҳои давлатии ҷумҳуриявӣ ва муовинони онҳо, ҳамчунин роҳбарон ва шахсони мансабдори бонкҳо, дар як вақт аъзои Маҷлиси миллӣ буда наметавонанд ва ба шарте номзад ба аъзогии Маҷлиси миллӣ ба қайд гирифта мешаванд, ки дар аризаи худ аз хусуси баъди аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шудан аз вазифа рафтанашонро изҳор карда бошанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 35. Бақайдгирии номзадҳо

 

Барои бақайдгирии номзадҳо (рўйхати номзадҳо) ба комиссияи интихобот санадҳои зерин пешниҳод карда мешаванд:

1) протокол бо қарори анҷумани (конференсияи) ҳизби сиёсӣ, пленуми (конференсияи) мақомоти шаҳрӣ ва ноҳиявии ҳизби сиёсӣ дар бораи пешниҳоди номзад (рўйхати номзадҳо); қарори мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар бораи пешниҳоди номзад; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

2) аризаи номзад оид ба розигии вай дар бораи ба овоздиҳӣ мондани номзадии худ; дар ариза бояд уҳдадории номзад оид ба қатъи фаъолияти худ дар сурате, ки он бо мандати вакилӣ номувофиқ бошад, зикр гардад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

3) маълумот оид ба тарҷимаи ҳоли номзадҳо бо зикри ному насаб, санаи таваллуд, ҷои кор, мансаби ишғолкардааш (машғулият) ва маҳалли зист;

4) нусхаи шиносномаи (корти идентификатсионии) номзад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

5) нусхаи ҳуҷҷати расмие, ки доштани таҳсилоти олии номзадро тасдиқ мекунад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

6) маълумотнома аз ҷои истиқомат оид ба муҳлати истиқомати номзад дар ҳудуди ҷумҳурӣ(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

7) хулосаи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар хусуси муайян намудани сатҳи донистани забони давлатӣ аз ҷониби номзад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

8)  маълумот дар бораи ҳаҷм ва манбаи даромади номзад;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

9) маълумот дар бораи амволе, ки ба моликияти номзад мансуб аст;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

10) маълумоти тиббӣ дар бораи солимии рўҳӣ; (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

11) ҳуҷҷат дар бораи гарави интихоботӣ; (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44) (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

12) маълумот дар бораи ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида нашудан, маҳкум нашудан ва доғи судӣ надоштан. Маълумоти мазкур бо талаби комиссияи ҳавзавии интихобот аз ҷониби мақомоти дахлдори давлатӣ пешниҳод мегардад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44) (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Пешниҳоди ҳуҷҷатҳоеро, ки дар қисми якуми ҳамин модда пешбинӣ нашудааст, талаб намудан манъ аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Маълумот дар бораи ҳаҷм ва манбаи даромади шаҳрванде, ки номзад мебошад дар намуди нусхаи декларатсия дар бораи даромади яксолаи пеш аз соли таъин шудани интихобот (бо қайди мақомоти андоз) пешниҳод карда мешавад.

Агар шаҳрванди номзад буда мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи андозҳо ва хироҷҳо барои пешниҳод кардани декларатсия дар бораи даромад уҳдадор набошад, оиди ҳаҷми умумии даромад дар як соли пеш аз таъин шудани интихобот аз ташкилоте, ки даромад гирифтааст, маълумотнома пешниҳод менамояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Маълумотнома дар бораи амволе, ки ба ҳуқуқи моликияти номзад мансуб аст, ба шакли муқарраркардаи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод карда мешавад.

Дар сурати худпешбарии номзад барои ба қайдгирӣ санадҳои дар бандҳои 3 ,4,5,6 ҳамин модда зикршуда, ҳамчунин аризаи номзад оид ба розигии вай дар бораи ба овоздиҳӣ мондани номзадии ў якҷоя бо варақаҳои имзогирӣ пешниҳод карда мешаванд.

Комиссияи дахлдори интихобот дурустии имзоҳои интихобкунандагонро, ки ба тарафдории номзад ҷамъ карда шудаанд, месанҷад. Тамоми варақаҳо ё як қисми онҳо, ки интихобан гирифта шудаанд, мавриди санҷиш қарор дода шуда метавонад.

Дар сурати ошкор шудани нодурустии имзоҳо, ки боиси аз 500 кам шудани шумораи имзоҳои ҷамъовардашуда мегардад ва ё пешниҳоди маълумоти нодуруст оид ба даромадҳо ва ё амволе, ки ба моликияти номзад мансуб аст, бақайдгирии номзад рад карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; аз 14.03.14с., № 1065)

Комиссияи дахлдори интихобот ба талаботи Қонуни конститутсионии мазкур мувофиқат доштани тартиби пешбарии номзадро санҷида, ўро ба қайд мегирад ё дар бораи рад намудани бақайдгирӣ қарори асоснок мебарорад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Номзад фақат дар як ҳавзаи интихобот ба қайд гирифта мешавад. Як номзад фақат ба як рўйхати номзадҳо дохил карда мешавад. Ин қоида нисбати номзаде, ки аз тарафи ҳизби сиёсӣ ба ҳавзаи якмандатӣ ва ё рўйхати номзадҳо дохил карда шудааст, татбиқ намегардад.

Ҳангоми бақайдгирии номзад, ки аз тарафи ҳизби сиёсӣ пешбарӣ шудааст, дар қарори дахлдори комиссияи интихобот сабаби пешбарӣ гардидани он аз ҷониби ҳизби сиёсӣ қайд карда мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар сурати рад шудани бақайдгирии номзад (рўйхати номзадҳо) комиссияи дахлдори интихобот вазифадор аст, ки дар давоми як шабонарўз ба номзад, ҳизби сиёсӣ нусхаи қарори комиссияи интихоботро бо баёни асосҳои радкунӣ диҳад.

Маълумот дар бораи номзадҳои бақайдгирифташуда аз рўзи бақайдгирӣ ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ пешниҳод карда мешавад.

Комиссияи дахлдори интихобот дар давоми як ҳафтаи баъди бақайдгирии номзадҳо дар ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ дар матбуот оид ба қайд гирифта шудани онҳо бо зикри насаб, ном ва номи падар, соли таваллуд, ҳизбият, мансаб (шуғл), чои кор ва маҳалли зисти ҳар номзад ахборот чоп мекунад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ на дертар аз рўзи ҳафтуми ба қайдгирии рўйхати номзадҳо ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ  рўйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсиро дар матбуот  чоп мекунад.

Комиссияи дахлдори интихобот дар давоми се рўз баъди бақайдгирӣ ба номзад шаҳодатномаи дахлдори номзадиро бо зикри ҳавзаи интихоботӣ ва санаи бақайдгирӣ месупорад.

Бақайдгирии номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон 45 рўз пеш аз интихобот сар шуда, 20 рўз пеш аз интихобот ба охир мерасад.

Бақайдгирии номзадҳо ба аъзогии Маҷлиси миллӣ дар давоми се рўз аз лаҳзаи расидани ҳуҷҷатҳои зарурӣ, вале на дертар аз 4 рўз пеш аз интихобот ба охир мерасад.

 

Моддаи 36. Бекор кардани қарори пешбарии номзад. Номзадии худро пас гирифтани номзад

 

Мақоми ҳизби сиёсӣ, ки номзад пешбарӣ кардааст, ҳуқуқ дорад на камтар аз 10 рӯз то рӯзи интихобот қарори худро дар бораи  пешбарии номзад бекор кунад. Аз рўи ин масъала қарор ба тартибе, ки барои пешбарии номзад пешбинӣ шудааст, қабул карда шуда, ба комиссияи дахлдори интихобот пешниҳод мегардад. Ин номзадро комиссияи ҳавзавии интихобот аз мақоми номзадӣ маҳрум месозад. Номзад метавонад дар мӯҳлати на дертар аз 10 рӯз то рӯзи интихобот ба комиссияи дахлдори ҳавзавии интихобот ариза навишта, номзадиашро пас гирад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи ҳавзавии интихобот, ки номзадро ба қайд гирифтааст, дар бораи бекор кардани қарори пешбарии номзад ё номзадиашро пас гирифтани номзад ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, ба аҳолии ҳавзаи интихобот, мақоми ҳизби сиёсӣ, ки номзадро пешбарӣ кардааст, хабар  медиҳад.

 

Моддаи 37. Мақоми номзадҳо

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Ҳамаи номзадҳо дорои ҳуқуқ ва уҳдадориҳои баробар мебошанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Маъмурияти корхона, муассисаю ташкилот, ки дар онҳо номзадҳои ба қайд гирифташуда кор мекунанд, аз рўзи ба қайдгирии номзад аз тарафи комиссияи дахлдори интихобот то рўзи эълони расмии натиҷаи умумии интихобот уҳдадоранд дар асоси аризаи номзад ўро аз иҷрои вазифаҳои хизматӣ дар ҳар вақт ва дар ҳар рўз дар давоми ин мўҳлат бо нигоҳ доштани музди миёнаи меҳнат аз ҳисоби ташкилот , муассисаю корхона новобоста аз шакли моликият, озод намоянд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар вақти гузаронидани интихобот номзади ба қайдгирифташударо бо ташаббуси маъмурият (корфармо) аз кор (вазифа) озод кардан ё бе розигиаш ўро ба дигар кор (вазифа) гузаронидан мумкин нест.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Вақти иштироки номзади ба қайдгирифташуда дар интихобот ба собиқаи кори номзад дохил карда мешавад.

Номзади ба қайд гирифташударо бе розигии Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ҳабс кардан, дастгир кардан, маҷбуран овардан, кофтуков кардан мумкин нест, ба истиснои дастгир шуданаш дар ҷои содир намудани ҷиноят.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Номзадҳо аз лаҳзаи ба қайд гирифта шуданашон дар маъракаи интихобот дар асосҳои баробар иштирок мекунанд, дар гузаронидани маҷлисҳои пеш аз интихобот ва маҷлисҳои дигар, истифодаи имконияти воситаҳои ахбори омма, аз ҷумла радио ва телевизион ҳуқуқи баробар доранд.

Номзад метавонад бо барномаи фаъолияти ояндаи худ баромад кунад. Барномаи номзад набояд хилофи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Аз тарафи номзад вайрон намудани талаботи пешбиникардаи  ин модда боиси бекор карда шудани қарори комиссияи интихобот дар бораи бақайдгирии номзад  мегардад.

 

Моддаи 38. Шахсони боэътимоди номзадҳо ва ҳизбҳои сиёсӣ

 

Номзадҳо ва ҳизбҳои сиёсӣ, ки рўйхати номзадҳоро пешниҳод намудаанд, ҳуқуқ доранд шахсони боэътимод дошта бошанд.

Бақайдгирии шахсони боэътимод аз тарафи комиссияи интихобот, ки номзадро (рўйхати номзадҳоро) ба қайд гирифтааст, дар асоси аризаи хаттии номзад, пешниҳоди ҳизби сиёсӣ ва аризаи шаҳрванд барои розигиаш дар бораи шахси боэътимод дар муддати се рўз шудан сурат мегирад. Комиссияи интихобот ба шахси боэътимод шаҳодатнома медиҳад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Номзадҳо метавонанд то 5 нафар шахсони боэътимод ва ҳизбҳои сиёсие, ки рўйхати  номзадҳоро пешниҳод намудаанд, то 5 нафар шахсони боэътимод барои ҳар як номзад дошта бошанд. Аъзои комиссияҳои интихобот, кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, судяҳо, хизматчиёни ҳарбӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ, мушоҳидони миллӣ ва байналмилалӣ наметавонанд шахсони боэътимод бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Шахсони боэътимод дар доираи ваколатҳое, ки номзадҳо ва ҳизбҳои сиёсӣ додаанд, амал мекунанд.

Шахсони боэътимод  ҳуқуқ доранд:

– бо ҳар шаклу усули қонунӣ барои интихоб шудани номзад (рўйхати номзадҳо) баранд ва фаъолияти дигарро иҷро намуда, барномаи пешазинтихоботии номзадро таблиғ кунанд;  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– дар маҷлисҳои пешазинтихоботӣ, вохўрӣ бо интихобкунандагон баромад кунанд ва дар баҳсу мунозираҳои пешазинтихоботӣ иштирок  намоянд;

– барои гузаронидани маҷлисҳои пешазинхоботӣ ва вохўриҳо бо интихобкунандагон аз кўмаки мақомоти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот истифода баранд; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

– дар маҷлисҳои комиссияҳои интихоботӣ иштирок кунанд;

– дар участкаҳои интихоботӣ ҳангоми гузаронидани овоздиҳӣ, ҳисобкунии овозҳои интихобкунандагон ва ҷамъбасти натиҷаҳои овоздиҳӣ ҳузур дошта бошанд;

– бо ҳуҷҷатҳои комиссияҳои интихобот, ҳамчунин протоколҳои ҷамъбасти овоздиҳӣ ва натиҷаҳои интихобот шинос шаванд;

– аз қарору амалҳои комиссияи интихобот шикоят кунанд ва дар баррасии шикояту аризаҳо иштирок  намоянд.

Шахсони боэътимоди номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ ҳуқуқ надоранд ба кори комиссияҳои интихоботӣ мудохила намоянд.

Номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ ҳуқуқ доранд дар ҳар вақт шахсони боэътимоди худро бозхонанд ва дар ин бора ба комиссияи интихобот хабар диҳанд.

Комиссияи интихобот шаҳодатномаи ба шахсони боэътимод додаашро  дар сурати талаботи Қонуни конститутсионии мазкурро вайрон кардани онҳо бекор мекунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ваколати шахсони боэътимод якҷоя бо аз байн рафтани мақоми номзадҳои бақайдгирифташудае, ки шахсони боэътимодро таъин кардаанд ё бозхондани рўйхати номзадҳо ва ё аз интихобот даст кашидани ҳизбҳои сиёсӣ қатъ мегардад.

 

Моддаи 39. Гузаронидани ташвиқоти пеш аз интихобот

 

Давлат ба шаҳрвандон, номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ дар давраи пеш аз интихобот бе мамониат ташвиқот бурданро мувофиқи Қонуни конститутсионии мазкур таъмин менамояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Шаҳрвандон, номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ метавонанд бо шаклу усулҳои қонунӣ барои иштирок дар интихобот озодона ва ҳаматарафа ташвиқот баранд, барномаҳои пешазинтихоботии номзадҳо, сифатҳои сиёсӣ, корӣ, шахсии онҳо, ҳамчунин барномаҳои пешазинтихоботии ҳизбҳои сиёсиро муҳокима намоянд, ба  тарафдорӣ ё зидди ин ё он номзад дар маҷлисҳо  ва воситаҳои ахбори омма ташвиқот баранд.

Комиссияи интихобот якҷоя бо мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот барои гузаронидани ин вохўриҳо мусоидат мекунанд, биноҳо ҷудо менамоянд, аз вақту маҳалли вохўриҳо пешакӣ хабар медиҳанд ва дигар чорабиниҳои заруриро амалӣ мекунанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Кормандони мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ наметавонанд дар вохӯрии номзадҳо бо интихобкунандагон раисӣ кунанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Ба номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ барои истифодаи ахбори омма шароитҳои баробар кафолат  дода мешавад.

Ташвиқоти пешазинтихоботӣ бо роҳҳои зерин сурат мегирад:   (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

– аз тариқи воситаҳои ахбори омма;

– гузаронидани маъракаҳои оммавӣ (маҷлисҳо ва вохўриҳо бо шаҳрвандон; ташкили баҳсу мунозираҳо);

– нашр ва паҳн намудани маводи чопии ташвиқотӣ;

– бо дигар шаклҳое, ки Қонуни конститутсионии мазкур муқаррар намудааст.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Номзад, ҳизбҳои сиёсӣ метавонанд мустақилона шаклҳо ва хусусияти ташвиқоти худро аз тариқи воситаҳои ахбори омма муайян намоянд. Дар ташвиқоти пеш аз интихобот аъзои комиссияҳои интихобот, иттиҳодияҳои динӣ, судяҳо, ҳамчунин кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва хизматчиёни ҳарбӣ, мушоҳидони байналмилалӣ иштирок карда наметавонанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар ташвиқоти пешазинтихоботӣ иштироки намояндагони давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ, шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрванд манъ аст.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Хабарнигорон, дигар кормандони эҷодӣ, ҳамчунин шахсони мансабдори идораҳои воситаҳои ахбори омма, ки онҳо номзад ва ё шахсони боэътимод мебошанд, наметавонанд дар инъикоси ҷараёни интихобот аз тариқи ин воситаҳои ахбори омма иштирок намоянд. Ин қоида ба баромадҳои ташвиқотии шахсони мазкур дар мавриди ройгон истифода намудани шабакаҳои радиотелевизионии давлатӣ ва маҳаллӣ аз  тарафи номзад дахл надорад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ҳангоми нашри натиҷаи пурсиши афкори умум вобаста ба интихобот воситаҳои ахбори омма вазифадор ҳастанд  ташкилотеро, ки  пурсиш гузаронидааст, вақт ва ҷой, шумораи пурсидашудагон, тарзу усули ҷамъоварии маълумот, баёни дақиқи савол, арзёбии омории саҳву хатоҳои эҳтимолиро нишон диҳанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ташвиқоти пешазинтихобот аз рўзи бақайдгирии номзад (рўйхати номзадҳо) оғоз гардида, як шабонарўз пеш аз интихобот қатъ мегардад.

Дар давоми панҷ рўзи пеш аз овоздиҳӣ, ҳамчунин дар рўзи овоздиҳӣ дар воситаҳои ахбори омма нашр намудани натиҷаи пурсиши афкори умум, пешгўиҳои натиҷаи интихобот ва дигар тадқиқотҳои вобаста ба интихобот мумкин нест.

Ҳар як номзад ба вакилӣ аз ҳавзаи якмандата барои баромад аз тариқи радио ва телевизиони давлатӣ то 20 дақиқа, ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон ҳуқуқ дорад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; аз 14.03.14с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияҳои интихобот ба тартиби муқарраршуда ба гузаронидани ташвиқоти пешазинтихобот назорат мекунанд.

Дар вақти бурдани ташвиқот истифодаи усулҳои маҷбуркунии рўҳӣ, ҷисмонӣ, динӣ суиистифодаи озодии воситаи ахбори омма, ташвиқоте, ки ҳисси бадбинӣ ва хусумати иҷтимоӣ, нажодӣ, миллиро бедор мекунанд, ба ғасби ҳокимият, зўран тағйир додани сохти конститутсионӣ, вайронкунии тамомияти кишвар  даъват менамояд, ташвиқоти ҷанг ва дигар шаклҳои суиистифодаи озодии воситаи ахбори омма, ки қонунҳои Тоҷикистон манъ кардаанд, иҷозат дода намешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Воситаҳои ахбори омма, ки дар маъракаҳои пешазинтихоботӣ иштирок менамоянд, ҳуқуқ надоранд ба нашри ахбороте, ки шаъну шараф ва обрўю эътибори кории номзадро паст мезананд, роҳ диҳанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 18.07.17 с., №1452)

Вайрон намудани талаботи дар ин  модда пешбинишуда барои бекор кардани қарор оид ба бақайдгирии номзад (рўйхати номзадҳо) асос мешавад.

 

VI. ТАШКИЛ ВА ТАРТИБИ ОВОЗДИҲӢ

 

Моддаи 40. Бинои овоздиҳӣ

 

Биноҳо барои овоздиҳӣ дар интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон аз тарафи мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ба ихтиёри комиссияҳои участкавии интихобот ройгон дода мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Биноҳо барои овоздиҳӣ дар интихоботи аъзо Маҷлиси миллӣ биноҳое мебошанд, ки дар онҷо ҷаласаҳои мақомоти дахлдори намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ барои интихоби аъзои Маҷлиси миллӣ гузаронида мешаванд. Ин биноҳо бояд ҳатман дар ҳудуди ҳамон шаҳрҳое ҷойгир бошанд, ки дар он ҷо қароргоҳи комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ воқеъ гардидааст. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар биноҳои овоздиҳӣ ҳуҷраҳо ва дигар ҷойи махсус таҷҳизонидашуда барои овоздиҳии пинҳонӣ омода карда мешаванд. Қуттиҳои интихоботӣ бояд дар ҷои намоён ва дастрас барои аъзои комиссия ва мушоҳидон тавре гузошта шаванд, ки овоздиҳандагон ба назди онҳо ҳатман аз ҳуҷраҳо ё хонаҳои овоздиҳии пинҳонӣ гузашта раванд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар рўзи интихобот дар дохили хонаи овоздиҳӣ ҳузури шахсони мусаллаҳ ва либоси низомидошта, аз ҷумла кормандони ҳифзи ҳуқуқ, ба истиснои ҳолатҳои барои бартараф намудани ҳуқуқвайронкунӣ, манъ аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

Моддаи 41. Бюллетени интихобот

 

Бюллетенҳои интихоботро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ чоп мекунад ва онҳо бояд на кам аз як дараҷаи ҳифозат дошта бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Барои гузаронидани интихобот интихобкунанда бюллетени интихоботро мегирад, ки он ҳуҷҷати махсуси ҳисоботӣ мебошад. Шумораи бюллетени интихобот бояд ба шумораи интихобкунандагони ба қайд гирифташуда мувофиқат кунад, ки онҳо бояд дар ҳузури аъзои комиссияи участкавии интихобот ҳисоб карда, санҷида ва ба протокол то оғози овоздиҳӣ ҳамроҳ карда шаванд. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Ба бюллетени интихобот ба тартиби алифбо  ному насаб, соли таваллуд, мансаб (шуғл), ҷои кор ва истиқомати номзади ба қайд гирифташуда зикр гардида, ҳамчунин маълумот дар бораи аз тарафи кӣ пешниҳод шудани номзад навишта мешавад.

Дар сурати гузаронидани интихобот аз рўи рўйхати номзадҳо ба бюллетени интихобот номҳои ҳизбҳои сиёсӣ аз рўи алифбои тоҷикӣ навишта мешавад.

Дар бюллетенҳои интихобот баъд аз рӯйхати номзадҳо ва рӯйхати ҳизбҳои сиёсӣ мувофиқан сатри алоҳида бо ифодаи «муқобили ҳамаи номзадҳо» ва «муқобили ҳамаи рӯйхати ҳизбҳои сиёсӣ» дарҷ карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Бюллетенҳои интихоботӣ барои Маҷлиси намояндагон на дертар аз даҳ рўз ва барои Маҷлиси миллӣ бошад на дертар аз се рўз  то интихобот ба забони давлатӣ ва забоне нашр карда мешаванд, ки аксарияти аҳолии ҳавзаи интихобот ба он гап мезананд.

Комиссияҳои интихобот бюллетенҳои интихоботро бо санад месупоранд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ба комиссияи ҳавзавии интихобот бюллетенҳои интихобот на дертар аз ҳафт рўз ва ба комиссияҳои участкавии интихобот на дертар аз ду рўз то интихобот супорида мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Барои дуруст супоридани бюллетенҳои интихобот раиси комиссияи интихобот масъул мебошад.

Дар ҳолати хориҷ гардидани баъзе аз номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ баъд аз чоп кардани бюллетенҳои интихобот комиссияҳои участкавии (ҳавзавии) интихобот бо супориши комиссияҳои болоии интихобот маълумотҳоро дар бораи номзадҳо ва ҳизбҳои сиёсии зикршуда аз бюллетенҳо хат мезананд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Биноҳое, ки дар онҳо бюллетенҳо нигоҳдорӣ мегарданд, муҳр карда ва муҳофизаташон ба зиммаи мақомоти корҳои дохилӣ гузошта мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 42. Тартиби овоздиҳӣ дар интихоботи вакилони Маҷлиси  намояндагон

 

Овоздиҳӣ дар рўзи интихобот аз соати 6:00 то 20:00 гузаронида мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар участкаҳои интихобот, ки дар назди намояндагиҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлатҳои хориҷӣ, дар санаторияҳо, хонаҳои истироҳат, беморхонаҳо ва табобатгоҳҳои дигари доимӣ, дар маҳалҳои дурдасту душворгузар ташкил шудаанд, комиссияи участкавии интихобот метавонанд овоздиҳиро ҳар вақт анҷомёфта эълон кунад, ба шарте ки ҳамаи интихобкунандагони ба рўйихат воридшуда овоз дода бошанд.

Комиссияи участкавии интихобот вақту ҷои овоздиҳиро ба интихобкунандагон камаш даҳ рўз пеш аз интихобот хабар медиҳад.

Ҳар як интихобкунанда шахсан овоз медиҳад. Ба ҷои дигарон овоз додан мумкин нест.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар рўзи интихобот, пеш аз оғози овоздиҳӣ раиси комиссияи участкавии интихобот дар ҳузури аъзои комиссия, инчунин мушоҳидон ва шахсони дигар, намояндагони воситаҳои ахбори омма қуттиҳои интихоботиро аз назар гузаронида, муҳр мекунанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Бюллетенҳои интихоботро комиссияи участкавии интихобот дар асоси рўйхати интихобкунандагони участкаи интихобот бо пешниҳоди шиноснома ё ҳуҷҷати дигари тасдиқкунандаи шахсияти интихобкунанда медиҳад. Ҳар интихобкунанда бюллетени интихоботро гирифта дар рўйхати интихобкунандагон дар муқобили насаб, ном ва номи падари худ имзо мегузорад. Додани бюллетенҳои иловагӣ ба интихобкунанда манъ аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Овоздиҳанда бюллетени интихоботро дар ҳуҷра ё хонаи овоздиҳии пинҳонӣ пур мекунад. Ҳангоми пур кардани бюллетен ғайр аз овоздиҳанда ҳозир будани шахсони дигар манъ аст. Интихобкунандае, ки бюллетенро мустақилона пур карда наметавонад, ҳуқуқ дорад ба ҳуҷра ё хонаи овоздиҳӣ бо салоҳдиди худ каси дигарро ғайр аз аъзои комиссияи интихобот, мушоҳидон, намояндагони воситаҳои ахбори омма, мушоҳидони миллӣ ва байналмилалӣ даъват кунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Интихобкунанда бояд фақат ба тарафдории як номзад ва ба як  ҳизби сиёсӣ овоз диҳад. Интихобкунанда дар бюллетени интихобот дар квадрати холӣ, дар муқобили насаб, ном ва номи падари номзад ё ҳизби сиёсие, ки ба тарафдориашон овоз медиҳад, аломати ҷамъ «+» мегузорад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Дар мавриди зидди ҳамаи номзадҳо ва рӯйхати ҳизбҳои сиёсӣ овоз додан, интихобкунанда дар бюллетени интихобот дар квадрати холии сатрҳои «муқобили ҳамаи номзадҳо» ва «муқобили ҳамаи рӯйхати ҳизбҳои сиёсӣ» аломати ҷамъ «+» мегузорад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Дар ҳолате, ки агар интихобкунанда дар вақти пур кардани бюллетен ба хатогӣ роҳ диҳад, вай метавонад аз аъзои комиссия, ки ба ў бюллетенро додааст, хоҳиш намояд, ки барояш бюллетени нав диҳад. Аъзои комиссия ба вай бюллетени нав дода, дар ин бора ба рўйхати интихобкунандагон қайди дахлдор мегузорад. Бюллетени вайроншуда дар асоси санад аз ҳисоб бароварда мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Овоздиҳанда баъди пур кардани бюллетен онро ба қуттии овоздиҳӣ мепартояд.

Агар баъзе интихобкунандагон ба сабаби беморӣ ё сабабҳои дигар ба бинои овоздиҳӣ омада натавонанд, комиссияи участкавии интихобот мувофиқи хоҳиши онҳо ба аъзои ҷудогонааш супориш медиҳад, ки дар маҳалли зисти интихобкунандагони мазкур дар ҳузури мушоҳидон ва шахсони боэътимод овоздиҳӣ ташкил намоянд ва дар ин хусус дар рўйхати интихобкунандагон қайд карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Интихобкунандагоне, ки бо ягон сабаб ба рўйхати интихобкунандагон дохил карда нашудаанд, дар асоси ҳуҷҷате, ки шахсияти онҳоро тасдиқ менамояд, ба замимаи рўйхати интихобкунандагон дохил карда мешаванд.

Дар ҳолате, ки узви комиссияи интихобот, мушоҳидон ва шахсони дигар, ба кори комиссияи интихобот халал расониданӣ шаванд, ё ба ҳуқуқи интихоботии шаҳрвандон мамониат кунанд, ҳамчунин  ба овоздиҳии пинҳонӣ халал расонданӣ шаванд, дар ин маврид узви комиссия фавран аз иштирок дар кори комиссия дур карда шуда, шахсони дигар аз бинои овоздиҳӣ хориҷ карда мешаванд. Дар ин бора комиссия қарори дахлдор мебарорад ва ҳуқуқ дорад, ки мувофиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти дахлдор дар бораи ба ҷавобгарӣ кашидани ин шахсон муроҷиат намояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 43. Тартиби овоздиҳӣ дар интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ

 

Интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дар ҷаласаи якҷояи ҳамаи мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кўхистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳрҳо ва ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ гузаронида мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Ин ҷаласаро раиси комиссияи ҳавзавии интихобот мекушояд ва дар он раисӣ мекунад. Дар ҷаласа протокол тартиб дода мешавад, ки ба он раиси комиссия ва котиби комиссия имзо мегузоранд.

Ҷаласаи якҷояи мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ оид ба интихоботи Маҷлиси миллӣ он гоҳ салоҳиятнок ҳисобида мешавад, ки дар он аз нисф зиёди шумораи умумии вакилони интихобкунандаи ҳар як мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ иштирок карда бошанд. Дар мавриди ҳозир набудани шумораи зарурии вакилони интихобкунанда ҷаласа мавқуф гузошта мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Дар биное, ки ҷаласаи умумии вакилони интихобкунанда гузаронида мешавад, комиссияи ҳавзаи интихобот барои овоздиҳӣ ҷой ташкил медиҳад.

Овоз додан дар интихоботи Маҷлиси миллӣ  берун аз бинои овоздиҳӣ мумкин нест.

Интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дар ҷаласаҳои мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ онгоҳ баргузоршуда ҳисобида мешавад, ки агар аз нисф зиёди вакилони интихобкунанда овоз дода бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Ҳамон номзад узви Маҷлиси миллӣ интихобшуда ҳисобида мешавад, агар ба тарафдории ӯ аз нисф зиёди вакилони интихобкунанда овоз дода бошанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ҷаласа баъд аз эълон кардани натиҷаи овоздиҳӣ аз тарафи раиси  комиссияи ҳавзавии интихобот пўшида мешавад.

 

Моддаи 44. Тартиби овоздиҳии пешакӣ

 

Агар интихобкунанда, дар рўзи интихобот ба участкаи интихобот, ки дар он ҷо ба рўйхати интихобкунандагон дохил карда шудааст, имконияти омаданро надошта бошад, ҳуқуқ дорад 7 рӯз пеш аз рӯзи интихобот ба бинои комиссияи ҳавзавии дахлдори интихобот омада, бо пур кардани бюллетен овоз диҳад. Комиссияи интихобот вазифадор аст, ки махфияти овоздиҳии ўро таъмин намояд, ба ғалат нишон додани изҳори иродаи вай роҳ надиҳад, ҳифзи бюллетен ва баҳисобгирии овози интихобкунандаро дар вақти муқаррар намудани натиҷаи овоздиҳӣ ва муайян кардани ҷамъбасти интихобот таъмин созад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Бюллетени интихобот, ки пешакӣ аз тарафи интихобкунанда пур карда шудааст, ба лифофа гузошта, он ширеш карда мешавад ва дар ҷои ширешшуда имзои ду нафар аъзои комиссияи дахлдори интихобот гузошта, бо мўҳри комиссияи интихобот ва имзои овоздиҳанда тасдиқ карда мешавад. Лифофаи ширеш кардашударо котиби комиссияи дахлдори интихобот дар бинои комиссияи ҳавзавии интихобот то лаҳзаи ба комиссияи участкавии интихобот супурдани бюллетенҳо нигоҳ медорад.

Дар рўзи овоздиҳӣ раиси комиссияи участкавии интихобот дар ҳузури аъзои комиссияи участкавии интихобот, мушоҳидон ва дигар шахсон пеш аз оғози овоздиҳӣ дар бораи шумораи интихобкунандагоне, ки пешакӣ овоз додаанд, маълумот дода, лифофаҳоеро, ки дар онҳо бюллетенҳои овоздиҳӣ ҷойгиранд ва рўихати интихобкунандагонеро, ки пешакӣ овоз додаанд, нишон медиҳад. Баъд аз ин лифофаро ба навбат бо риояи махфияти изҳори иродаи интихобкунандагон мекушояд ва бюллетенҳоро ба қуттии овоздиҳӣ мепартояд. Шумораи интихобкунандагоне, ки пешакӣ овоз додаанд, қабл аз овоздиҳӣ ба протокол дар бораи натиҷаи овоздиҳӣ сабт гардида, дар рўйхати интихобкунандагоне, ки пешакӣ овоз додаанд, дар муқобили насаб, ном ва номи падари онҳо ишораи «Пешакӣ овоз додааст» гузошта мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Овоздиҳии пешакӣ дар интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ  мумкин нест.

 

Моддаи 45. Протоколи комиссияи участкавии интихобот ва комиссияи ҳавзавии интихобот дар

бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Комиссияи участкавии интихобот ва комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ протокол тартиб медиҳанд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Протоколи комиссияи мазкур бояд инҳоро дар бар гирад:

1) рақами нусхаи протокол;

2) зикри комиссияи дахлдори интихобот;

3) калимаи «Протоколи №»;

4) номи комиссияи интихобот бо зикри рақами участкаи интихобот оид ба интихоботи вакили Маҷлиси намояндагон;

5) сатрҳои протокол бояд дорои сабтҳои зерин бошад:

а) шумораи интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда, ки ба рўйихат дохил карда шудаанд, ҳамчунин рўйхати интихобкунандагоне, ки ба рўйихат илова шудаанд;

б) шумораи бюллетенҳои интихобот, ки комиссияи интихобот гирифтааст;

в) шумораи бюллетенҳои интихобот, ки ба интихобкунандагони пешакӣ овоздода дода шудааст.

г) шумораи бюллетенҳои аз ҳисоб баровардашуда;

д) шумораи бюллетенҳое, ки ба интихобкунандагон дар участкаҳои интихобот ва ба вакилони интихобкунанда дар ҷаласаҳои якҷояи мақомоти намояндагии маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар рўзи овоздиҳӣ дода шудаанд; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

е) шумораи бюллетенҳо дар қуттии овоздиҳӣ;

ж) шумораи бюллетенҳои эътиборноки интихобот;

з) шумораи бюллетенҳои беэътибор донисташуда;

и) шумораи овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда, ки ба тарафдории номзади, ҳизби сиёсии  ба бюллетенҳои овоздиҳӣ дохилгардида овоз додаанд;

к) шумораи овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда, ки ба муқобили ҳамаи номзадҳо, ҳамаи  ҳизбҳои сиёсӣ овоз додаанд.

Дар протокол дар бораи ҷамъбасти овоздиҳӣ сатрҳои зерин низ сабт карда мешаванд:

а) насаб, ном ва номи падари раис, котиб ва дигар аъзои комиссияи интихобот ва имзои онҳо; (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

б) сана ва вақти имзои протокол;

в) мўҳри комиссияи интихобот. 

Шумораҳое, ки дар қисми дуюми ин модда омадаанд, дар протокол дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ бо рақам ва ҳарфҳо навишта мешаванд.

 

VII. МУАЙЯН КАРДАНИ НАТИҶАҲОИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 46. Ҳисобкунии овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда ва тартиб

                        додани протокол дар бораи  ҷамъбасти натиҷаҳои интихобот аз  тарафи

                        комиссияҳои интихобот

 

Ҳисобкунии овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда фавран баъд аз хатми овоздиҳӣ шурўъ шуда, бе танаффус  то муқаррар намудани натиҷаи овоздиҳӣ идома меёбад.

Баъди гузаштани вақти овоздиҳӣ пеш аз кушодани қуттиҳои овоздиҳӣ аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот дар ҳузури мушоҳидон ва шахсони боэътимод бюллетенҳои истифоданашударо шумурда, аз ҳисоб мебароранд. Аз ҳисоб баровардани бюллетенҳои истифоданашуда бо роҳи буридани тарафи рости қисми поёнии бюллетен сурат мегирад. Шумораи ин бюллетенҳо эълон мегардад ва ба протокол дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ дохил карда мешавад. Баъд раиси комиссияи участкавии интихобот дурустии муҳри қуттиҳои овоздиҳии сайёрро месанҷад ва ба аъзои комиссияи участкавии интихобот имкон медиҳад, ки онҳо низ ба дуруст будани муҳр боварӣҳосил намоянд ва қуттии овоздиҳии сайёрро мекушояд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот бюллетенҳои интихоботро ҳисоб мекунад ва мувофиқи сатрҳои протокол оиди ҷамъбасти натиҷаҳои овоздиҳӣ шумораи дахлдорро ба он дохил менамояд.

Ҳисобкунии бевоситаи овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда дар ҷойҳои махсус  таҷҳизонидашуда, ки ба он аъзои комиссияи интихобот дастрасӣ доранд, гузаронида мешавад. Ба аъзои комиссияи интихобот, ба истиснои раис ва котиби комиссия, ҳангоми ҳисобкунии овозҳо доштани воситаҳои хатнависӣ мумкин нест. Зимнан ҳангоми ҳисобкунии овозҳо фаъолияти аъзои комиссия бояд ба ҳозирон аён бошад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Бюллетенҳои интихоботии намунаашон ғайримуқаррарӣ ба ҳисоб гирифта намешаванд. Бюллетенҳои шаклашон ғайримуқаррарӣ бюллетенҳое ҳисоб карда мешаванд, ки мазмун ва ё шакли онҳо ба матн ва шакли бюллетенҳои мувофиқи Қонуни конститутсионии мазкур тасдиқгардида мувофиқат надорад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот бюллетенҳои ба тарафдории ҳар номзад,  ҳар ҳизби сиёсӣ овоздодашударо ҷудо мекунанд ва дар айни замон бюллетенҳои шаклашон ғайримуқаррарию беэътиборро алоҳида мегузоранд. Баъд аз ин овозҳои интихобкунандагон, вакилони интихобкунанда аз рўи бюллетенҳои шаклашон муқаррарӣ оид ба ҳар номзад, ҳар ҳизби сиёсӣ ҳисоб карда мешаванд.

Бюллетенҳои беэътибор алоҳида ҳисоб ва ҷамъ карда мешаванд. Бюллетенҳои беэътибор бюллетенҳое ҳисобида мешаванд, ки дар онҳо зиёда аз як номзад, ё зиёда аз як  ҳизби сиёсӣ ё ҳамаи номзадҳо ё ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ монда шудааст, ҳамчунин бюллетенҳое, ки аз рўи онҳо изҳори иродаи интихобкунандаро, вакилони интихобкунанда муайян кардан мумкин нест. Агар оиди  беэътибор донистани бюллетен шубҳа пайдо шавад, комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот ин масъаларо бо роҳи овоздиҳӣ ҳал намуда, дар ақиби бюллетен сабаби беэътибор дониста шудани онро нишон медиҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот ба сатри протокол дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ шумораи бюллетенҳои беэътибор ва баъд шумораи бюллетенҳои шаклашон муқаррариро, ки аз қуттиҳои овоздиҳӣ баромадаанд, зикр менамоянд.

Протокол дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ дар ду нусха бо қалами худкори рангӣ тартиб дода шуда, ба он раис, муовини раис, котиб ва ҳамаи аъзои ҳозирбудаи комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот бо зикри сана, ва вақт, имзо ва муҳр мегузоранд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1086; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Протокол ҳамон вақт боэътибор ҳисобида мешавад, ки агар онро аз нисф зиёди аъзои комиссия имзо карда бошанд. Ҳангоми имзои протокол аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот, ки бо мазмуни протокол розӣ нестанд, ҳуқуқ доранд фикри махсуси худро ба протокол замима намоянд ва дар ин бора дар протокол ишораи дахлдор гузошта мешавад.

Нусхаи якуми протокол дар бораи ҷамъбасти натиҷаи овоздиҳӣ баъди имзо ва муҳр гардидани он якҷоя бо дигар ҳуҷҷатҳои интихоботӣ, ба шумули бюллетенҳои интихобот, шикоятҳо (аризаҳо), қарорҳои доир ба онҳо қабулшуда ва санадҳое, ки аз тарафи комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот тартиб дода шудаанд, фавран ба комиссияи болоии интихобот фиристода мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Нусхаи дуюми протокол, ҳамчунин мўҳри комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот дар дасти котиби комиссия то ба охир расидани  фаъолияти комиссия нигоҳ дошта мешаванд.

Нусхаҳои тасдиқшудаи протокол дар бораи натиҷаи овоздиҳӣ аз ҷониби раис ё котиб ба ҳама аъзои комиссияи участкавии (ҳавзавии) интихобот шинос карда шуда, дарҳол нусхаи он ба мўҳлати се шабонарўз ба девори бинои овоздиҳӣ овехта мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

 

Моддаи 47. Тартиби муқаррар намудани натиҷаи овоздиҳӣ  аз тарафи комиссияи болоии интихобот

 

Нусхаи якуми протоколҳои комиссияҳои участкавии (ҳавзавии) интихобот дар бораи натиҷаи овоздиҳӣ баъд аз имзои аъзои комиссия бевосита ба комиссияи болоӣ фиристода мешаванд.

Ҳангоми ошкор намудани саҳву хато дар протоколҳо ва ба вуҷуд омадани шубҳа дар дурустии тартиб дода шудани онҳо, ки аз комиссияи поёнии интихобот ворид гардидаанд, комиссияи болоии интихобот ҳуқуқ дорад дар бораи ҳисобкунии такрории овозҳо аз тарафи комиссияи поёнии интихобот қарор қабул кунад. Ҳисобкунии такрорӣ бо иштироки ҳатмии узви (аъзои) комиссияи болоии интихобот ва дар ҳузури мушоҳидон ва шахсони боэътимод сурат мегирад. Аз рўи ҷамъбасти ҳисобкунии такрории овозҳои интихобкунандагон (вакилони интихобкунанда) комиссияи интихобот протоколро дар бораи натиҷаи овоздиҳӣ тартиб медиҳад, ки дар он ишораи «Ҳисобкунии такрории овозҳо» сабт мегардад. Протокол фавран ба комиссияи болоии интихобот фиристода мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44; (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 48. Муайян намудани натиҷаи интихобот ба Маҷлиси  намояндагон

 

Дар асоси протоколҳои комиссияҳои участкавии интихобот комиссияҳои ҳавзавии интихобот натиҷаи интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро дар ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ ва натиҷаи овоздиҳиро дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ вобаста ба ҳудуди худ муқаррар намуда ва онро фавран ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ пешниҳод менамояд.

Дар ҳавзаҳои якмандатии интихобот номзаде интихобшуда ҳисоб меёбад, ки агар аз 50 фоиз зиёди овозҳои интихобкунандагони дар интихобот иштироккардаро гирифта бошад.

Интихобот дар ҳавзаи якмандатии интихобот онгоҳ баргузорнашуда ҳисобида мешавад, ки дар он камтар аз нисфи интихобкунандагони ба рўйихат дохилшуда иштирок карда бошанд.

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар асоси протоколҳои комиссияҳои ҳавзавии интихобот натиҷаи овоздиҳиро дар ҳавзаҳои интихоботии якмандатӣ дар тамоми Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян  менамояд. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Дар асоси протоколҳои комиссияҳои ҳавзавии интихобот Комиссияи марказии интихобот ва райъпурсӣ бо роҳи ҷамъ намудани маълумоти дар онҳо зикршуда овозҳои интихобкунандагонро доир ба ҳавзаи ягонаи интихоботии умумиҷумҳуриявӣ ҳисоб мекунад.

Интихобот дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ онгоҳ баргузорнашуда ҳисобида мешавад, ки дар он камтар аз нисфи интихобкунандагони ба рўйихат дохилшуда иштирок карда бошанд.

Ҳизбҳои сиёсие, ки камтар аз 5 фоизи овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳӣ иштироккардаро гирифтаанд, аз гирифтани мандати вакилӣ аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ маҳрум мегарданд.

Ҳизбҳои сиёсие, ки ба тарафдории онҳо 5 фоиз ва зиёда аз он овоздиҳандагони дар интихобот иштироккарда овоз додаанд, мувофиқи қоидаи пешбиникардаи Қонуни конститутсионии мазкур миқдори мандати вакилӣ мегиранд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Тақсимоти мандати вакилӣ дар байни номзадҳо аз рўи рўихати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ мувофиқи тартиби ҷойгиркунонии онҳо дар рўйихат, ки Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ онро тасдиқ намудааст, сурат мегирад. Аз ҳар рўихати номзадҳо вакилоне бароварда мешаванд, ки онҳо аз ҳавзаҳои якмандатии интихобот ба Маҷлиси намояндагон интихоб шудаанд. Дар ин ҳолат мандати вакилӣ ба номзадҳо ба тартиби навбаташон дар рўихат дода мешавад.

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ протоколро дар бораи тақсимоти мандатҳои вакилӣ дар байни ҳизбҳои сиёсӣ аз рўи ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ мувофиқи қоидаи пешбиникардаи Қонуни конститутсионии мазкур тартиб медиҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ба протокол инҳо илова карда мешаванд:

– номи ҳизби сиёсӣ, ки ба тақсимоти мандатҳои вакилӣ ҳуқуқ дорад.

насаб, ном ва номи падари вакилони интихобшуда аз ҳар як рўихати номзадҳо. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар мавриде, ки агар ягон ҳизби сиёсӣ ба меъёри  панҷфоиза ноил нагардида бошад, мандатҳои вакилиро доир ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ тақсимнашуда ҳисоб мекунад.

Дар ин маврид Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот интихоботи такрорӣ таъин мекунад.

 

Моддаи 49. Овоздиҳии такрорӣ ба Маҷлиси  намояндагон

 

Агар дар ҳавзаи якмандатии интихобот зиёда аз ду номзад ба вакилии Маҷлиси намояндагон баовозмонда, ягонтои онҳо интихоб нашуда бошад, комиссияи ҳавзавии интихобот қарор қабул мекунад, ки оид ба ду номзаде, ки аз ҳама бештар овоз гирифтаанд, овоздиҳии такрорӣ гузаронида шавад. Комиссияи ҳавзавӣ аз хусуси ин қарораш ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ хабар дода, ҳамчунин интихобкунандагони ҳавзаро огоҳ менамояд. Овоздиҳии такрорӣ дар ҳавзаи интихобот дар давоми на дертар аз ду ҳафта дар ҳудуди ҳамон участкаҳои интихобот ва аз рўи ҳамон рўихати интихобкунандагон ва мувофиқи, талаботи Қонуни конститутсионии мазкур гузаронида мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Ҳамон номзад вакили Маҷлиси намояндагон интихобшуда ҳисоб меёбад, ки дар вақти овоздиҳии такрорӣ аз номзади дигар, дар сурати дар овоздиҳӣ иштирок кардани беш аз нисфи шумораи интихобкунандагони ба рўйихат дохилгардида миқдори зиёдтари овози интихобкунандагонро гирифтааст.

Агар ҳангоми овоздиҳии такрорӣ яке аз номзадҳо бо ягон сабаб хориҷ шавад, овоздиҳӣ барои як номзад гузаронида мешавад. Дар айни ҳол ба номзад барои вакил шуданаш зарур аст, ки зиёда аз нисфи овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳӣ иштирокдоштаро гирад.

Дар вақти овоздиҳии такрорӣ комиссияи участкавии интихобот овоздиҳиро ҳар вақт тамомшуда эълон карда метавонад, ба шарте ки ҳамаи интихобкунандагони ба рўйихат дохилшуда овоз дода бошанд.

 

Моддаи 50. Тарзу усули тақсимоти мандатҳои вакилӣ

 

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ маҷмўи овозҳои интихобкунандагонро, ки ба тарафдории   ҳизбҳои сиёсӣ дода шудааст ва он 5 фоиз ва зиёда аз он овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳӣ дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ иштироккардаро ташкил медиҳад, ҳисоб мекунад. Маҷмўи овозҳои интихобкунандагон ба 22 (шумораи мандатҳои вакилон аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ) тақсим карда мешавад. Натиҷаи ҳосилшуда миқдори овозҳое мебошад, ки барои як мандати вакилӣ лозим аст. Баъд миқдори овозҳое, ки ҳар як  ҳизби сиёсӣ дар тақсимоти мандати вакилӣ иштироккарда гирифтааст, ба миқдори овозҳое, ки барои як мандати вакилӣ лозим, тақсим карда мешавад. Натиҷаи ҳосилшуда шумораи мандатҳои вакилие мебошад, ки рўйхати дахлдори номзадҳо мегирад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Агар баъд аз ин мандатҳои тақсимнашуда боқӣ монанд, онҳо дуюмбора тақсим карда мешаванд. Мандатҳои тақсимнашуда яктоӣ ба  ҳизбҳои сиёсие дода мешавад, ки бақияи  овозҳои гирифтаи онҳо зиёд аст.

Дар сурати баробар будани миқдори овозҳо афзалият ба ҳамон рўихати номзадҳо дода мешавад, ки ба онҳо шумораи зиёдтари овозҳои интихобкунандагон дода шудааст. Агар шумораи овозҳои интихобкунандагон баробар бошад, афзалият ба ҳамон рўйхати номзадҳо дода мешавад, ки он пештар ба қайд гирифта шудааст.

 

Моддаи 51. Муайян намудани натиҷаи интихобот ба Маҷлиси миллӣ

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот оид ба интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ дар ҷаласаи худ, ки дар ҷои овоздиҳӣ гузаронида мешавад, овозҳоро ҳисоб мекунад. Ҳисобкунии овозҳо зимнан баъди ба анҷом расидани овоздиҳӣ сар мешавад.

Номзадҳое интихобшуда ҳисоб мегарданд, ки агар шумораи зиёдтари овозҳои вакилони интихобкунандаи дар овоздиҳӣ иштироккардаро гирифта бошанд. Дар сурати баробар будани овозҳои гирифтаи номзадҳо афзалият ба номзади синну солаш калонтар дода мешавад.

Натиҷаи интихобот дар протоколи ҷамъбасти натиҷаи интихобот дар ҳавзаи интихобот сабт гардида,  ба он раис ва ҳамаи аъзои ҳузурдоштаи комиссияи ҳавзавии интихобот имзо мегузоранд ва он фавран ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ супорида мешавад.

 

Моддаи 52. Тартиби таъйин намудан ва бақайдгирии аъзои  Маҷлиси миллӣ

 

Аз чор як ҳиссаи аъзои Маҷлиси миллиро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон на дертар аз 30  рўзи баъди интихоботи Маҷлиси намояндагон ба Фармони худ таъйин мекунад.

Номзади  ба аъзогии Маҷлиси миллӣ интихоб ва таъингардида  бояд дар муддати се рўз дар шакли хаттӣ ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ дар бораи даст кашидан аз вазифае, ки ба мақоми аъзои Маҷлиси миллӣ  мувофиқ нест, хабар диҳад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ баъди гирифтани аризаи номзади интихобгардида ва таъингардида дар бораи даст кашидан аз вазифае, ки ба мақоми аъзои Маҷлиси миллӣ мувофиқ нест, ҳамчунин президентҳои собиқро, ки аз ҳуқуқи аъзои Маҷлиси миллӣ будан даст накашидаанд, ба қайд мегирад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Агар дар рафти интихобот ё ҳангоми ҳисоби овозҳо ва ё муайян намудани натиҷаи интихобот қонун риоя нашуда бошад, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ҳуқуқ дорад интихоботро беэътибор шуморад ва аъзои Маҷлиси миллиро ба қайд нагирад. Нисбати қарор дар бораи беэътибор донистани  интихобот ба Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давоми даҳ рўз шикоят кардан мумкин аст.

 

Моддаи 53. Интихоботи такрорӣ

 

Агар дар ҳавзаи якмандатии интихобот ба Маҷлиси намояндагон  на бештар аз ду кас номзадии худро ба вакилии Мачлиси намояндагон пешбарӣ карда бошад ва ҳеҷ яке аз онҳо интихоб нагардида бошад ва ё интихоботи ин ҳавза баргузор нашуда ё беэътибор дониста шуда бошад, ё дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ягон ҳизби сиёсӣ ба тақсимоти мандати вакилӣ ҳуқуқ пайдо накарда бошад, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ба комиссияи ҳавзавии интихобот супориш медиҳад, ки дар ин ҳавза интихоботи такрорӣ гузаронида шавад. Дар ин ҳолат Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ метавонад дар бораи зарурати бо ҳайати нави комиссияҳои ҳавзавӣ ва участкавӣ гузаронидани интихобот қарор қабул намояд. Овоздиҳӣ дар худи ҳамон участкаҳои интихобот ва мутобиқи рўйихатҳои интихобкунандагон, ки барои гузаронидани интихоботи асосӣ таҳия гардидаанд, гузаронида мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Шахсе, ки номзадиаш ба вакилии  Маҷлиси  намояндагон дар давраи гузаронидани интихоботи асосӣ пешбарӣ гардида, ба қайд гирифта шудааст, наметавонад дар вақти интихоботи такрорӣ дар ин ҳавза номзад пешбарӣ шавад.

Интихоботи такрорӣ камаш баъди ду моҳи интихоботи асосӣ гузаронида мешавад. Комиссияҳои интихобот аз рўи тартиби муқаррарнамудаи Қонуни конститутсионии мазкур ташкил гардида, пешбарӣ ва ба қайд гирифтани номзадҳо, ҳизбҳои сиёсӣ ва дигар амалҳои вобаста ба интихобот ба тартибе, ки Қонуни конститутсионии мазкур муқаррар кардааст, сурат мегирад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 54. Бақайдгирии вакилони Маҷлиси намояндагон

 

Комиссияи ҳавзавии дахлдори интихобот баъди имзои протоколи ҷамъбасти натиҷаи интихобот дар ин бора ба номзади интихобгардида хабар медиҳад.

Ба вакилоне, ки дар натиҷаи тақсимоти мандатҳо аз рўи рўйхати номзадҳо интихоб шудаанд, аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ  дар ин бора хабар дода мешавад.

Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ баъди ба таври расмӣ дар тамоми Ҷумҳурии Тоҷикистон интишор намудани натиҷаи интихобот  дар муддати 3 рўз вакилони интихобгардидаро ба Маҷлиси намояндагон ба қайд мегирад. (Қонуни конст. ҶТ аз 14.03.14 с., № 1065)

Агар дар рафти интихобот ё ҳангоми ҳисоби овозҳо ва ё муайян намудани натиҷаи интихобот қонун риоя нашуда бошад ки он барои муайян намудани номзади ғолиб таъсир дошта бошад, Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ метавонад интихоботро беэътибор шуморад. Нисбати қарор дар бораи беэътибор донистани интихобот ба Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давоми даҳ рўз шикоят кардан мумкин аст. (Қонуни конст. ҶТ аз 15.07.04 с., № 44)

Агар интихобот дар участкаҳои алоҳида беэътибор дониста шуда бошад, бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаи овоздиҳӣ дар ин участкаҳо аз натиҷаи умумии интихобот хориҷ карда мешавад, ба шарте, ки бе онҳо интихобот дар маҷмўъ баргузоршуда ҳисоб карда шавад.

 

Моддаи 55. Эълон кардани натиҷаи пешакӣ ва ниҳоии интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Натиҷаи пешакии интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагонро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ аз тариқи воситаҳои ахбори омма дар муддати 24 соати баъди ба охир расидани интихобот эълон мекунад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Натиҷаи ниҳоии интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ тасдиқ гардида, дар муддати на дертар аз ду ҳафтаи баъди ба охир расидани интихобот бо рӯйхати аъзои интихобшудаи Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон дар матбуот чоп карда мешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 56. Шаҳодатномаи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон

 

(қисми 1 хориҷ карда шуд бо Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Баъд аз ваколати аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони  ба Маҷлиси намояндагон интихобшударо тасдиқ намудани Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ аз тарафи Комиссияи мазкур ба онҳо шаҳодатномаи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон  дода мешавад.

 

Моддаи 57. Гузаронидани интихоботи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси

намояндагон  ба ивази аъзо ва вакилони хориҷшуда

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Дар сурати пеш аз мўҳлат қатъ гардидани ваколати аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон аз ҳавзаи якмандатии интихобот интихоботи нав дар муддати 3 моҳи баъди қатъ гардидани ваколати онҳо гузаронида мешавад. Интихобот аз тарафи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ камаш ду моҳ пеш аз гузаронидани интихобот таъин карда шуда, он мувофиқи талаботи Қонуни конститутсионии мазкур гузаронида мешавад. Зимнан комиссияи ҳавзавии интихобот 50 рўз пеш, комиссияҳои участкавии интихобот як моҳ пеш аз интихобот ташкил гардида, бақайдгирии номзадҳо ба аъзогии Маҷлиси миллӣ ва вакилии Маҷлиси намояндагон як моҳ қабл аз интихобот ба охир мерасад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

Дар сурати пеш аз мўҳлат қатъ гардидани ваколати вакиле, ки дар натиҷаи тақсимоти мандатҳои вакилӣ дар байни ҳизбҳои сиёсӣ интихоб шудааст, мандати вай бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ ба номзаде, ки баъд аз интихобшудагон дар рўйхати дахлдор қарор дорад, дода мешавад.

Агар дар рўйихат номзад намонда бошад, мандат то интихоботи оянда холӣ мемонад.

Агар ваколати аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон камаш як сол пеш аз қатъи ваколати Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон қатъ шуда бошад, интихоботи нави аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон ба ҷои аъзо ва вакили ваколаташ қатъгардида гузаронида намешавад.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 58. Ҷавобгарӣ барои риоя накардани Қонуни конститутсионии мазкур

(Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Шахсоне, ки ба шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои озодона истифода бурдан аз ҳуқуқи интихоб кардан ва интихоб шудан ва бурдани ташвиқоти пешазинтихоботӣ бо роҳи зўрӣ, фиреб, таҳдид ё роҳи дигар монеъ мешаванд, инчунин аъзои комиссияҳои интихоботӣ, шахсони мансабдори мақомоти давлатӣ ва ҳизбҳои сиёсӣ, ки нисбати ҳуҷҷатҳои интихоботӣ ба сохтакорӣ роҳ медиҳанд ва овозҳоро қасдан нодуруст ҳисоб мекунанд, махфияти овоздиҳиро вайрон менамоянд ва ба дигар вайронкунии Қонуни конститутсионии мазкур роҳ медиҳанд, мувофиқи муқаррароти қонун ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд. Ҳамчунин шахсоне, ки бо роҳи дар матбуот чоп кардан ё ба воситаи дигар дар бораи номзад қасдан овозаҳои бардурўғ паҳн намуда, ба ин восита шаъну эътибори ўро доғдор месозанд, ё аъзои комиссияҳои интихоботро таҳқир мекунанд, ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.  (Қонуни конст. ҶТ аз 21.02.18 с., №1508)

 

Моддаи 59. Дар бораи беэътибор донистани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон

                      «Дар бораи интихобот ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон»

 

Аз рўзи эътибор пайдо кардани ин Қонуни конститутсионӣ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 декабри соли 1994 «Дар бораи интихобот ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Точикистон, Ахбори Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон с. 1994, №23-24, моддаи 444) беэътибор  дониста шавад.

 

 

          Президенти

Ҷумҳурии Тоҷикистон                                                                                                  Э.Раҳмонов

 

ш.Душанбе, 10 декабри соли 1999

№ 856

 

ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОН БА МАҶЛИСҲОИ МАҲАЛЛИИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ

Ношир: Тоирзода Малика Тоир Санаи интишор: Чшб, 15/01/2020 - 11:58
Тоҷикӣ
Замима: 
Таснифгар: 
ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНӢ
Рақам: 
858
Мақомот: 
Маҷлиси Олии ҶТ
Ҳолат: 
Амалкунанда
Date: 
Ҷумъа, 10 Декабр, 1999

ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНИИ

ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

 

ДАР БОРАИ ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОН БА МАҶЛИСҲОИ МАҲАЛЛИИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ

 

(Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 1999, №12, мод. 298; с. 2007, №5, мод. 353;

с. 2012, №8, мод. 813; с. 2014, №7, қ. 1, мод. 383, №11, мод. 640; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.2017 с., №1412; аз 19.07.2019 с., №1640)

 

Ба Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 декабри соли 1999 «Дар бораи интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ» (Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, с. 1999, №12, мод. 298; с. 2007, №5, мод. 353; с. 2012, №8, мод. 813) тағйиру иловаҳои зерин ворид карда шаванд:

 

1. ҚОИДАҲОИ УМУМӢ

 

Моддаи 1. Принсипҳои асосии интихобот

 

Интихобот ба Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия дар ҳавзаҳои ҳудудии якмандатии интихобот дар асоси ҳуқуқи интихоботии умумӣ, баробар ва мустақим бо овоздиҳии пинҳонӣ ба мӯҳлати панҷ сол гузаронида мешавад.онуни конс. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 11. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи вакилон ба

                          Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ

 

Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос ёфта, аз Қонуни конститутсионии мазкур, дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф намудааст, иборат мебошад.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

(ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 2. Ҳуқуқи умумии интихобот

 

Интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия умумӣ аст. Шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дар рӯзи интихобот синнашон ба 18 расидааст, қатъи назар аз миллат, нажод, ҷинс, забон, эътиқоди динӣ, мавқеи сиёсӣ, вазъи иҷтимоӣ, таҳсил ва молу мулк ҳуқуқи интихоб кардан ва интихоб шуданро доранд. (Қонуни конс. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Шахсоне, ки аз тарафи суд ғайри қобили амал дониста шудаанд ва ё мувофиқи ҳукми суд дар ҷойҳои аз озоди маҳрумшудагон нигоҳ дошта мешаванд, ҳуқуқи дар интихобот иштирок кардан надоранд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар як вақт вакили беш аз ду мақомоти намояндагии ҳокимияти давлатӣ буда наметавонад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 3. Ҳуқуқи баробари интихобот

 

Интихобкунандагон дар асоси ҳуқуқи баробар дар интихобот иштирок мекунанд ва ҳар кадоми онҳо як овоз доранд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 4. Ҳуқуқи бевоситаи интихобот

 

Вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ аз тарафи шаҳрвандон мустақиман интихоб карда мешаванд.

 

Моддаи 5. Овоздиҳии пинҳони

 

Овоздиҳи дар интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ озодона ва пинҳони мебошад. Назорат ба изҳори иродаи интихобкунандагон манъ аст.

 

Моддаи 6. Ошкорбаёнӣ ҳангоми тайёрӣ ва гузаронидани интихобот

                               (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Таёйри ва гузаронидани интихобот ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ аз тарафи комиссияҳои интихобот ошкоро сурат мегирад ва дар воситаҳои ахбори омма инъикос мегардад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Комиссияҳои интихобот ба шаҳрвандон аз кори худ, аз таъсиси ҳавзаҳо ва участкаҳои интихобот, ҳайат, ҷою соати корашон ва аз рӯйхати интихобкунандагон хабар медиҳанд.

Комиссияҳои интихобот натиҷаи бақайдгирии номзадҳоро ба вакили, шарҳи ҳоли номзадҳои бақайдгирифта, натиҷаи овозҳои гирифтаи ҳар номзад ва ҷамъбасти интихоботро ба маълумоти шаҳрвандон мерасонанд. Дар маҷлисҳои комиссияҳои интихобот, дар бинои овоздиҳи дар рӯзи интихобот ва ҳангоми ҳисобкунии овозҳо як нафари намоянда (нозир) аз ҳизбҳои сиёсӣ, ки номзадҳоро ба вакили пешниҳод кардаанд, шахсони боэътимоди номзадҳои мустақил, намояндаҳои матбуот, телевизион ва радио ҳузур дошта метавонанд. Ваколатҳои онҳо бояд бо ҳуҷҷатҳои дахлдор тасдиқ карда шуда бошанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Ҳизбҳои сиёсӣ, ки номзадҳоро ба вакили пешбари кардаанд, дар бораи намояндагони худ камаш панҷ руз пеш аз интихобот ба комиссияҳои ҳавзавии интихобот хабар медиҳанд.

Ба рафти овоздиҳӣ ва ба фаъолияти комиссияҳои интихобот дахолат кардани намояндагон ва нозирон мумкин нест. Онҳо метавонанд бо иҷозати раиси комиссияи дахлдори интихобот савол диханд ва шарҳи онро талаб намоянд, диққати аъзоёни комиссия ва хозиронро ба роҳ ёфтани вайронкунии Қонуни конститутсионии мазкур ҷалб созанд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Воситаҳои ахбори омма рафти тайёрии интихобот ва гузаронидани он, инчунин қарорҳои комиссияҳои интихоботиро инъикос мекунанд.

 

II. ҲАВЗАҲО ВА УЧАСТКАҲОИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 7. Ташкил кардани ҳавзаҳои интихобот

 

Барои интихоботи вакилон миқдори зерини ҳавзаҳои ҳудудии интихобот ташкил карда мешаванд:

ба Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе - на бештар аз 70 ҳавзаи интихобот;

ба Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳр, ноҳия - на бештар аз 40 ҳавзаи интихобот.

Аз ҳар ҳавзаи интихобот як вакил ба Маҷлиси дахлдори вакилони халқ, интихоб карда мешавад.

Миқдори ҳавзаҳои интихоботро барои интихоботи Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ ба ҳадди меъёри муқарраркардаи ҳамин Қонун Маҷлиси дахлдор бо назардошти шумораи интихобкунандагон, ҳудуд ва шароити дигари маҳаллӣ муқаррар менамояд.

Ҳавзаҳои интихоботро комиссияи дахлдори интихоботи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр, ноҳия одатан бо шумораи баробари интихобкунандагон ташкил медиҳад. Ҳудуди ҳавзаҳои интихобот бо назардошти сохтори ҳудудии вилоят, шаҳру ноҳияҳо бо ризоияти раисони дахлдор муайян карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Рӯйхати ҳавзаҳои интихоботро, ки дар он ҳудуд ва шумораи интихобкунандагон зикр ёфтааст, комиссияи дахлдори интихобот на дертар аз 15 рӯзи баъди таъин гардидани интихобот чоп мекунад.

 

Моддаи 8. Тартиб ва меъёри ташкил кардани участкаҳои интихобот

 

Участкаҳои интихобот бо назардошти ҳудуди шаҳру ноҳияҳо, ноҳияҳои шаҳр бо мақсади муҳайё сохтани шароити муносиб барои интихобкунандагон ташкил карда мешаванд.

Участкаҳои интихобот дар санаторияву хонаҳои истироҳат, беморхонаҳо ва табобатгоҳҳои дигари доимӣ, дар ноҳияҳои дурдасту душворгузари маҳаллӣ, маҳалли сукунати шаҳрвандон ташкил шуда метавонанд. Ин участкаҳои интихобот ба ҳавзаҳои интихоботӣ махаллӣ ҷойгиршавии онҳо дохил мешаванд.

Участкаҳои интихобот аз тарафи комиссияҳои интихоботи шаҳр, ноҳия бо пешниҳоди раисони шаҳру ноҳияҳо ташкил карда мешаванд.

Участкаҳои интихобот на дератр аз рӯзи бисту панҷуми баъди таъин гардидани интихобот ташкил карда мешаванд. Дар ноҳияҳои дурдаст ва душворгузар участкаҳои интихобот дар ҳамон мӯҳлат, дар мавридҳои истисно бошад, панҷ рӯз пеш аз интихобот ташкил карда мешаванд.

Участкаҳои интихобот одатан бо шумораи на камтар аз 20 нафар ва на бештар аз 3000 нафар интихобкунанда ташкил карда мешавад.

Бинои овоздиҳии ҳар участкаи интихоботро раиси шаҳру ноҳия муайян мекунад.

Комисиияи интихоботӣ шаҳру ноҳия участкаи интихоботро рақамгузори мекунад ва ҳудуди ҳар участкаи интихоботро бо зикри маҳалли комиссияи участкавии интихобот ва бинои овоздиҳӣ ба интихобкунандагон хабар медиҳад.

 

III. КОМИССИЯИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 9. Системаи комиссияҳои интихобот

 

Барои ташкил ва гузаронидани интихоботи Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ, комиссияҳои зерини интихобот таъсис дода мешаванд:

комиссияи вилоятии интихобот оид ба интихоботи Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

комиссияи шаҳрии интихобот оиди интихобот ба Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе;

комиссияи шаҳрии интихобот оид ба интихоботи Маҷлиси вакилони халқи шаҳр; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

комиссияи ноҳиявии интихобот оид ба интихоботи Маҷлиси вакилони халқӣ ноҳия; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

комиссияҳои ҳавзавии интихобот;

комиссияҳои участкавии интихобот.

Роҳбарии умумӣ, назорати ташкил ва гузаронидани интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ аз ҷониби Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 10. Ташкили комиссияҳои вилоятӣ, шаҳрӣ, ноҳиявии интихобот

 

Комиссияҳои вилоятӣ шаҳрӣ ва ноҳиявии, интихобот ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро Маҷлисҳои дахлдори вакилони халқ бо пешниҳоди раиси вилоят, шаҳр ва ноҳияи дахлдор на дертар аз рӯзи даҳуми баъди таъин гардидани интихобот дар ҳайати 7-13 аъзои комиссия ташкил менамоянд. (Қонуни конст. ҶТ аз 27.11.14 с., № 1133; аз 19.07.19 с., №1640)

Раис, муовини раис ва котиби комиссия аз ҷумлаи аъзоёни он дар аввалин маҷлиси он интихоб карда мешаванд. Комиссияи вилоятӣ, шаҳрӣ ва ноҳиявии интихобот дар бораи ҳайат, нишони ва рақамҳои телефони худ дар нашрияҳои маҳаллӣ маълумот чоп мекунад.

 

Моддаи 11. Ваколатҳои комиссияи вилоятӣ, шаҳрӣ, ноҳиявии интихобот

                                          (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Комиссияи интихобот ба Маҷлиси вакилони халқӣ Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр, ноҳия: (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– ба иҷрои ҳамин Қонун дар ҳудуди дахлдор назорат менамояд, татбиқи якхелаи онро таъмин мекунад ва оид ба масъалаҳои ташкили интихобот тавзеҳот медиҳад;  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

– оид ба интихоботи Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия мувофиқан ҳавзаҳои интихоботӣ ташкил медиҳад, онҳоро номгузорӣ ва рақамгузорӣ мекунад;»; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– комиссияҳои ҳавзавии интихоботро ба Маҷлиси дахлдори вакилони халқ ташкил медиҳад ва дар бораи маҳалли ҷойгиршавии онҳо маълумот чоп мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– кори комиссияҳои дахлдори интихоботро танзим мекунад, тартиби ба ҳайати онҳо дохил намудани тағйиротро муайян менамояд, метавонад мустақилона ё бо пешниҳоди прокурори Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр, ноҳия қарорҳои комиссияҳои ҳавзавӣ ва участкавии интихоботро дар сурате, ки хилофи Қонуни конститутсионии мазкур бошанд, бекор кунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– ба номзадҳо барои иштирок дар маъракаи интихобот шароити баробарро таъмин менамояд;

– маблағро ба комиссияҳои интихобот тақсим менамояд, бо биною нақлиёт ва воситаҳои алоқа таъмин кардани комиссияҳои интихоботро назорат мекунад ва дигар масъалаҳои таъминоти моддию техникии интихоботро баррасӣ менамояд;

– аз рӯи шакли муқаррарнамудаи Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ тайёр намудани бюллетенҳои интихоботро ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ, руйхати интихобкунандагон, протоколҳои комиссияҳои интихобот, варақаҳои интихоботӣ, мӯҳри худ, дигар ҳуҷҷатҳои интихоботро таъмин мекунад;

– аз комиссияҳои ҳавзавии интихобот протоколҳои қайди номзадҳоро ба вакилӣ гирифта, хамчунин протоколҳои натиҷаи интихоботи вакилони Маҷлиси дахлдорро дар бораи ҳайати номзадҳои вакилони аз қайд гузаштаи Маҷлиси дахлдор ахбор чоп мекунад;

– ахбори намояндагони ҳизбҳои сиёсӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот ва иттиҳодияҳои ҷамъиятиро оид ба масъалаҳои тайёрӣ ва гузаронидани интихобот мешунавад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– вакилони интихобшударо ба қайд мегирад, натиҷаи интихоботи Маҷлиси дахлдори вакилони халқро ҷамъбаст мекунад, дар матбуот оиди ҷамъбасти интихобот хабар ва рӯйхати вакилони интихобгардидаро чоп мекунад;

– масъалаҳои гузаронидани овоздиҳӣ ва интихоботи такрориро ҳаллу фасл менамояд;

– интихоботи вакилон ба Маҷлиси дахлдори вакилони халқро ба ҷои вакилони хориҷгардида таъин мекунад ва мегузаронад;

– арзу шикоятҳоро аз хусуси қарору амали комиссияҳои дахлдори интихобот дида мебарояд ва аз руи онҳо қарор қабул мекунад;

– ба бойгони супоридани ҳуҷҷатҳои вобаста ба ташкилу гузаронидани интихоботро таъмин мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– ваколатҳои дигареро, ки Қонуни конститутсионии мазкур пешбинӣ намудааст, амалӣ менамояд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 12. Ташкили комиссияи ҳавзавии интихобот

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот аз тарафи комиссияҳои дахлдори вилоятӣ, шаҳрӣ ва ноҳиявии интихобот бо пешниҳоди раиси вилоят, шаҳр ва ноҳияи дахлдор на дертар аз 55 рӯз пеш аз интихобот дар ҳайати раис, муовини раис, котиб ва на камтар аз 8 аъзо ташкил карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 27.11.14 с., № 1133; аз 19.07.19 с., №1640)

 

Моддаи 13. Ваколатҳои комиссияи ҳавзавии интихобот

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот:

– иҷрои талаботи Қонуни конститутсионии мазкурро дар ҳудуди ҳавзаи интихобот назорат мекунад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– ба интихобкунандагон дар бораи маҳалли участкаҳои интихобот хабар медиҳад;

– ба номзадҳо барои иштирок дар маъракаи интихоботи шароити баробарро таъмин мекунад;

– номзадҳои ба вакили пешбаригардида, шахсони боэътимоди онҳоро ба қайд мегирад ва ба онҳо шаҳодатномаи дахлдор медиҳад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– барои ташкили вохуриҳои номзадҳо ба вакили ва интихобкунандагон мусоидат мекунад;

– ахбори комиссияҳои участкавӣ, намояндагони ҳизбҳои сиёсӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, роҳбарони ташкилотҳо, ҳамчунин мақомоти иттиҳодияҳои ҷамъиятиро вобаста ба масъалаҳои тайёрии интихобот ва гузаронидани он мешунавад; (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

– аз тарафи комиссияҳои участкавии интихобот тартиб додан ва барои шиносоии умум пешниҳод кардани рӯйхати интихобкунандагонро назорат менамояд;

– матни бюллетени интихоботро аз рӯи ҳавзаи интихобот тасдиқ мекунад ва участкаҳои интихоботро бо бюллетенҳои интихобот таъмин менамояд;

– натиҷаи интихоботӣ ҳавзаро муқаррар ва ба комиссияи дахлдори вилояти, шаҳри ноҳиявии интихобот месупорад;

– натиҷаи интихоботро оид ба ҳавзаи интихобот муқаррар ва чоп карда, ба вакили интихобшуда шаҳодатнома медиҳад;

– овоздиҳии такрорӣ ва интихоботи такрорӣ, ҳамчунин интихоботи вакилонро ба ивази вакилони хориҷшуда ташкил менамояд;

– арзу шикоятҳоро аз хусуси қарорҳо ва фаъолияти комиссияҳои участкавии интихобот баррасӣ намуда, доир ба онҳо қарорҳо қабул мекунад;

– ваколатҳои дигарро тибқи Қонуни конститутсионии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамояд. Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

 

Моддаи 14. Ташкил кардани комиссиям участкавии интихобот

 

Комиссияи участкавии интихоботро комиссияи шаҳрӣ, ноҳиявии интихобот 45 руз пеш аз интихобот дар ҳайати 5-19 аъзо, аз ҷумла раис, муовини раис, котиб ташкил мекунад. Агар комиссия дар ҳайати 7 нафар ташкил шавад, раис ва котиб интихоб карда мешавад.

Дар сурати зарурат ҳайати аъзои комиссияи интихобот метавонад зиёд ва кам шавад.

 

Моддаи 15. Ваколатҳои комиссияҳои участкавии интихобот

 

Комиссияи участкавии интихобот:

– рӯйхати интихобкунандагони участкаро тартиб медиҳад;

– интихобкунандагонро бо рӯйхати иитихобкунандагон шинос мекунад, аризаҳоро дар бораи саҳву ғалатҳои рӯйхат қабул ва баррасӣ менамояд ва масъалаи ба он дохил намудани тағйироти дахлдорро ҳал мекунад;

– аз интихобкунандагоне, ки дар рӯзи интихобот барои дар ҷои истиқомат будан ва дар овоздиҳӣ иштирок кардан имконият надоранд, лифофаҳои сарбастаи дорои варақаҳои интихоботро қабул мекунад;

– аҳолиро дар бораи маҳалли воқеъгаштаи комиссияи участкавии интихобот, вақти кори он, инчунин рӯзи интихобот ва ҷои овоздиҳӣ хабардор мекунад;

– бинои овоздиҳӣ ва қуттиҳои интихобот ва дигар таҷҳизоти интихоботро тайёр мекунад;

– овоздиҳиро дар рӯзи интихобот дар участкаи интихобот ташкил менамояд;

– овозҳои дар участкаи интихобот додашударо ҳисоб мекунад;

– арзу шикоятҳоро доир ба масъалаҳои тайёри ба интихобот ва ташкили овоздиҳӣ баррасӣ карда, оид ба онҳо қарорҳо қабул мекунад;

– ваколатҳои дигарро тибқи Қонуни конститутсионии мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ менамояд. (Қонуни конс. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 16. Узвият дар комиссияҳои интихобот

 

Узви комиссияи интихобот ҳангоми иҷрои ваколатҳояш бояд бетараф ва холис бошад, набояд дар фаъолияти ҳизби сиёсӣ иштирок кунад, супоришҳои онро иҷро намояд ва дар тарғибу ташвиқоти пешазинтихоботии номзадҳои бақайдгирифташуда ширкат варзад.онуни конс. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; аз 19.07.19 с., №1640)

Узви комиссияро аз руи аризаи шахсияш, ҳамчунин дар ҳолати маҳрум шудан аз ваколатҳояш аз иҷрои вазифа озод кардан мумкин аст.

Дар ҳолати талабҳои ҳамин Қонунро риоя накардан ва мудом ба вазифаҳои худ беэътинои намудани узви комиссия ҳуқуқи аз ваколатҳояш маҳрум кардани ӯ ба мақоме тааллук дорад, ки ин комиссияро таъсис додааст.

Дар сурати зарурат узви нави комиссияи интихобот мутобиқи тартиби муқаррарнамудаи ҳамин Қонун таъйин карда мешавад.

Номзад ба вакилии Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ, узви комиссияи вилоятӣ, шаҳрӣ, ноҳиявии интихобот, инчунин комиссияи ҳавзавӣ ё участкавии интихобот, ки овоздиҳиро дар ҳамон ҳавза ё участкаи интихоботӣ ташкил мекунад, буда наметавонад. (Қонуни конс .ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; аз 27.11.14 с., № 1133)

Як шахс метавонад узви танҳо як комиссияи интихобот бошад.

 

Моддаи 17. Ташкили кори комиссияҳои интихобот

 

Раис, муовини раис ва котиби комиссияи интихобот дар маҷлиси якуми комиссияи дахлдор интихоб карда мешаванд.

Маҷлиси комиссияи интихобот дар сурате салоҳиятдор мебошад, ки дар маҷлис на камтар аз се ду ҳиссаи ҳайати комиссия иштирок намояд. Қарори комиссия ба тариқи овоздиҳии ошкоро бо овози аксарияти ҳайати умумии аъзои хузурдоштаи комиссия қабул карда мешавад. Аъзои комиссия, ки бо қарори он рози нестанд, ҳуқуқ доранд ақидаи махсуси худро баён намоянд, ки он дар шакли хаттӣ ба протокол замима карда мешавад. Дар сурати баробарии овозҳо овози раис ҳалкунанда мебошад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Комиссияҳои интихоботӣ дар фаъолияти худ ба ҳеҷ мақомоти давлатӣ вобаста нестанд. Иҷрои қарори комиссияи интихобот, ки дар доираи ваколати он қабул шудааст, барои комиссияҳои поении интихобот, ҳамчунин мақомоти дахлдори маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, ҳизбҳои сиёсӣ ва ташкилотҳо ҳатмӣ мебошад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Мақомоти давлатӣ ва мақомоти иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, корхонаҳо, муассисаҳо, ташкилотҳо, шахсони мансабдор вазифадоранд, ки ба комиссияи интихобот барои амалӣ гардонидани ваколатҳояшон кӯмак расонанд, маълумотҳои барои корашон зарурро муҳайё намоянд.

Мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои давлатӣ барои тайёри ва гузаронидани интихобот биноҳо, таҷҳизот, воситаҳои нақлиёт ва маводи заруриро ройгон ба ихтиёри комиссияҳои интихобот вогузор менамоянд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Биноҳо ва таҷхизоти корхонаҳо ва ташкилотҳои ғайридавлатӣ барои кори комиссияҳои интихобот дар асоси иҷора аз ҳисоби буҷаи ҷумҳуриявӣ истифода бурда мешаванд.

Комиссияи интихобот ҳуқуқ дорад оид ба масъалаҳои тайёри ва гузаронидани интихобот ба мақомоти дахлдори давлатӣ ва мақомоти иттиходияҳои ҷамъиятӣ, ба ташкилотҳо, шахсони мансабдор муроҷиат намояд ва онҳо вазифадор ҳастанд, ки масъалаи ба миён гузоштаро барраси намуда, дар мӯҳлати на дертар аз се рӯз ба комиссияи интихобот ҷавоб диҳанд.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Раис, муовини раис, котиб ё дигар аъзои комиссияи интихобот бо қарори он дар давраи тайёрӣ ва гузаронидани интихобот мумкин аст аз иҷрои вазифаҳои истеҳсолӣ ё хизматӣ озод карда шаванд, ки дар ин ҳол маоши миёнаи онҳо аз ҳисоби маблағи барои гузаронидани интихобот ҷудокарда дода мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Комиссияҳои ҳавзавӣ ва участкавии интихобот баъд аз он, ки Маҷлиси дахлдори вакилони халқ ваколатҳои вакилонро оид ба ҳавзаҳои дахлдори интихоботӣ тасдиқ кард, фаъолияти худро катъ менамоянд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Комиссияи интихоботии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, комиссияҳои вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳрӣ ва ноҳиявӣ фаъолияти худро баъд аз интихоб шудани вакилон аз ҳамаи ҳавзаҳои интихоботӣ ба Маҷлисҳои дахлдори вакилони халқ қатъ менамояд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 18. Баррасии шикоят аз қарори комиссияҳои интихобот

 

Мақомоти ҳизбҳои сиёсӣ, ки номзадҳоро ба вакили пешбари намудаанд, номзадҳо ба вакили, шахсони боэътимод, нозирон ва интихобкунандагон аз қарори комиссияи интихобот дар давоми даҳ рӯзи баъд аз қабули қарор ба комиссияи болоии интихобот ё суд шикоят карда метавонанд. Шикоят бояд дар давоми се рӯзи баъд аз расиданаш ва агар то рӯзи интихобот камтар аз шаш руз монда бошад, фавран баррасӣ карда шавад.

 

IV. РӮЙХАТИ ИНТИХОБКУНАНДАГОН

 

Моддаи 19. Рӯйхати интихобкунандагон ва тарзи тартиб додани он

 

Рӯйхати интихобкунандагон доир ба ҳар кадом участкаи интихобот тартиб дода мешавад ва ба он раис ва котиби комиссияи участкавии интихобот имзо мекунанд. Барои иштирок дар кори тартиб додани рӯйхат комиссияи участкавии интихобот метавонад намояндагони аҳли ҷамъиятро ҷалб намояд.

Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ интихобкунандагонро ба ҳисоб мегиранд ва ба комиссияҳои участкавии интихобот дар бораи интихобкунандагони сокини ҳудуди дахлдор маълумотро барои тартиб додани рӯйхати интихобкунандагон медиханд. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Рӯйхати интихобкунандагон - хизматчиёни ҳарбие, ки дар қисмҳои ҳарбӣ мебошанд, инчунин аъзои оилаҳои хизматчиёни ҳарбӣ ва дигар интихобкунандагон, агар онҳо дар маҳаллӣ ҷойгиршавии қисмҳои ҳарбӣ зиндаги кунанд, дар асоси маълумоти пешниходкардаи командирони қисмҳои ҳарбӣ тартиб дода мешавад. Хизматчиёни ҳарбие, ки берун аз қисмҳои ҳарбӣ зиндаги мекунанд, дар асосҳои умумӣ дар ҷои истиқомат ба рӯйхати интихобкунандагон дохил карда мешаванд.

Рӯйхати интихобкунандагон дар он участкаҳои интихобот, ки дар хонаҳои истироҳат, санаторияҳо, беморхонаҳо ва дигар муассисаҳои табобатии доимӣ ташкил шудаанд, дар асоси маълумоти пешниҳодкардаи роҳбарони ҳамин муассисаҳо тартиб дода мешавад. Фамилияи интихобкунандагон дар рӯйхати интихобкунандагон бо тартибе, ки барои ташкили овоздиҳӣ осон аст, зикр мешавад.

Ба рӯйхат фамилия, ном, номи падар, санаи таваллуд ва нишонии ҳар интихобкунанда дохил карда мешавад.

 

Моддаи 20. Тартиби ба рӯйхати интихобкунандагон дохил кардани шаҳрвандон

 

Ба рӯйхати интихобкунандагон шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки то рӯзи интихобот ё дар рӯзи интихобот ба синни 18 расидаанд, дар вақти тартиб додани рӯйхат дар ҳудуди ҳамон участкаи интихобот доимӣ ё муваққатан зиндаги мекунанд ва барои иштирок намудан дар овоздиҳӣ ҳуқуқ доранд, дохил карда мешаванд.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Ҳар интихобкунанда танҳо ба як рӯйхати интихобкунандагон дохил шуда метавонад.

Интихобкунандае, ки дар ҳудуди участкаи мазкури интихобот зиндаги мекунад ва бо сабабе ба рӯйхат дохил нашудааст, бо қарори комиссияи участкавии интихобот ба руйхати иловагӣ дохил карда мешавад. (Қонуни конст. ҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

Моддаи 21. Шиносонидани шаҳрвандон бо рӯйхати интихобкунандагон ва ҳуқуқи шикоят

                        кардан аз ғалати рӯйхати интихобкунандагон

 

Рӯйхати интихобкунандагон барои шиносшавии умум 15 рӯз пеш аз интихобот ва дар участкаҳои интихоботие, ки дар санаторияҳо ва хонаҳои истироҳат, беморхонаҳо ва дигар муассисаҳои табобатии доимӣ ташкил шудаанд, дар маҳалҳои дурдаст ва душворгузар ду рӯз пеш аз интихобот пешниҳод карда мешаванд. Комиссияи участкавии интихобот интихобкунандагонро аз маҳал ва вақти шиносои бо рӯйхат огоҳ мекунад.

Ба шаҳрвандон имконият дода мешавад, ки дар бинои комиссияи участкавии интихобот бо рӯйхати интихобкунандагон шинос шуда, дурустии тартиб дода шудани онро тафтиш намоянд.

Шаҳрвандон ҳуқуқ доранд дар хусуси ба рӯйхат дохил нашудан, нодуруст дохил кардан ё аз рӯйхат баровардан, инчунин саҳву хатоҳои дар рӯйхат ҷойдошта шикоят намоянд. Ариза дар бораи ҷой доштани саҳву хатоҳои дар рӯйхати интихобкунандагон ҷойдошта аз ҷониби комиссияи участкавии интихобот баррасӣ карда мешавад. Комиссияи участкавии интихобот вазифадор аст аризаро дар мӯҳлати на дертар аз ду рӯзи то интихобот ва дар рӯзи интихобот фавран дида баромада, ба рӯйхат ислоҳоти зарурӣ ворид намояд ё ба аризадиҳанда нусхаи қарори асоснокро дар бораи рад гардидани аризааш супорад. Аз хусуси қарори қабулнамудаи Комиссияи участкавии интихобот бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба суд шикоят кардан мумкин аст. Қарори суд қатъист. Комиссияи участкавии интихобот тибқи қарори суд ба рӯйхати интихобкунандагон ислоҳ ворид менамояд. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 22. Таъмини ҳуқуқи интихоботии шаҳрвандон ҳангоми иваз кардани маҳалли

                         истиқомат

 

Дар давраи баъди барои шиносоии умум пешниҳод намудани рӯйхати интихобкунандагон ва то рӯзи интихобот интихобкунандае, ки рӯзи интихобот имконияти дар ҷои истиқомат будан надорад (ҳангоми дар сафари хизмати будан, ба муассисаҳои табобати рафтан ва дигар сабабҳо) ҳуқуқ дорад бо пешниҳоди паспорт ё дигар ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсияташ аз комиссияи участкавии интихоботи маҳалли истиқоматаш варақаи интихобот талаб кунад, қарори қабулнамудаашро дар лифофаи сарбаста ба комиссияи участкавии интихобот супорад. Комиссияи участкавии интихобот дар ин хусус ба рӯйхати интихобкунандагон қайди дахлдор карда, таърихашро нишон медиҳад. Ба лифофаи накушода дар ҳузури интихобкунанда мӯҳр гузошта мешавад. Комиссияи участкавии интихобот барои нигоҳдории лифофа масъул аст.

 

V. ПЕШБАРИИ НОМЗАДҲО БА ВАКИЛӢ ВА БА ҚАЙД  ГИРИФТАНИ НОМЗАДҲО

 

Моддаи 23. Таъйин кардани интихоботи вакилон

 

Интихоботи вакилон ба Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия одатан дар як вақт аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон камаш 75 рӯз пеш аз хатми мўҳлати ваколати вакилон таъйин карда мешавад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Дар бораи рӯзи интихобот на дертар аз се рӯзи баъди таъйин кардани он дар матбуот ва дигар воситаҳои ахбори омма хабар дода мешавад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 24. Ҳуқуқи пешбарӣ кардани номзадҳо ба вакили

 

Барои пешбари намудани номзадҳои вакилони халқ ба Маҷлисҳои вакилони халқи вилоятҳо ҳизбҳои сиёси ва ҳамчунин шаҳрвандон аз тариқи худпешбари ҳуқуқ доранд.

Интихобот ба Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон ва шаҳри Душанбе ба тартибе гузаронида мешавад, ки барои Маҷлисҳои вакилони халқи вилояти пешбини шудааст.

Барои пешбари намудани номзадҳои вакилони халқ ба Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳрӣ ва ноҳиявӣ ҳизбҳои сиёси ва ҳамчунин шаҳрвандон аз тарики худпешбари ҳуқуқ доранд. Ҳизбҳои сиёсӣ ҳуқуқ доранд шахсонеро, ки аъзои ҳизби сиёсӣ нестанд, ба вакилии Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ номзад пешниҳод намоянд. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Ҳизби сиёсӣ ба шарте, ки аз тарафи Вазорати адлияи Ҷумҳурии Точикистон бо тартиби муқарраркардаи Қонун ба қайд гирифта шуда бошад, номзадро ба вакили пешбари карда метавонад.

 

Моддаи 25. Тартиби пешбарии номзадҳо ба вакили

 

Пешбари намудани номзадҳо ба вакили 50 рӯз пеш аз интихобот оғоз ёфта, 35 рӯз то интихобот хатм мегардад.

Пешбарии номзадҳо ба вакилии Маҷлиси вакилоии халқи вилоятҳо аз тарафи мақомоти шаҳри ва ноҳиявии ҳизбҳои сиёсӣ (конференсияҳо, пленумҳо) сурат мегирад.

Пешбарии номзадҳо ба Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳрию ноҳиявӣ аз тарафи мақомоти дахлдори шаҳрию ноҳиявии ҳизбҳои сиёсӣ (конференсияҳо, пленумҳо) сурат мегирад.

Аз мақомоти ҳизбҳои сиёсии шаҳрию ноҳиявӣ як нафари номзад ба вакилии маҷлиси вилояти, шаҳри ва ноҳиявӣ ба ҳар як ҳавзае, ки дар ҳудуди шаҳр, ноҳия воқеъанд, пешбари карда мешавад.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Тартиби хостагирии номзадҳоро ҳудӣ хизбҳои сиёсӣ муайян мекунанд.

Дар бораи пешбарии номзад ба вакили аз хизбҳои сиёсӣ протокол тартиб дода мешавад.

Дар бораи қарори қабулшуда ба номзад ба вакили дар мӯҳлати ду рӯз хабар дода мешавад.

Дар сурати худпешбари номзад имзои сад нафар интихобкунандагонро аз ҳавзаи мазкур бо якҷоягии ариза пешниҳод менамояд.

 

Моддаи 26. Талабот аз номзадҳо ба вакилӣ

 

Ба вакилии Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳияҳо номзадии шахсе пешниҳод карда мешавад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта, забони давлатиро донад, дар ҳудуди вилоят, шаҳр ва ноҳияи дахлдор кор ва ё зиндагӣ кунад.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Аъзои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, судяҳо, прокурорҳо, роҳбарони мақомоти иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ ва муовинони онҳо, роҳбарони сохторҳои ҳудудии мақомоти иҷроияи марказии ҳокимияти давлатӣ ва муовинони онҳо, инчунин роҳбарони сохторҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар як вақт вакили Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқи дахлдор буда наметавонанд ва ба шарте ҳамчун номзад ба қайд гирифта мешаванд, ки дар аризаи худ ҳангоми вакил интихоб шудан аз вазифа рафтанашонро изҳор карда бошанд. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133)

Ҳодимони касбии ташкилотҳо ва иттиходияҳои динӣ баъди истеъфо аз вазифаашон ба қайд гирифта мешаванд.

Шаҳрвандони зерин ҳуқуқи ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ номзад шуданро надоранд:

-шаҳрвандоне, ки ба талаботи муқарраркардаи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни конститутсионии мазкур ҷавоб дода наметавонанд; (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

-шаҳрвандоне, ки суд онҳоро ғайри қобили амал донистааст ё бо ҳукми суд дар ҷойҳои маҳруми аз озоди нигоҳ дошта мешаванд ва ё бо қарори суд дар муассисаҳои табобати маҷбури мебошанд;

 - хизматчиёни  ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қўшуну сохторҳои ҳарбӣ, вазорату идораҳо, ки дар онҳо Қонун хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, шахсони ҳайати қаторӣ ва роҳбарикунандаи мақомоти корҳои дохилӣ, мақомоти гумрук ва Агентии назорати маводи нашъовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; (ҚҶТ аз 12.05.07 с., № 257) 

 -шаҳрвандоне, ки барои содир кардани ҷиноятҳои барқасдонаи вазнин ва махсусан вазнин маҳкум шудаанд, новобаста аз гузаштани мӯҳлат ва бардошта шудани доғи судиашон; (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

- шаҳрвандоне, ки доғи судиашон бардошта нашудааст;

- шахсоне, ки шаҳрвандиашон қатъ гардидааст ё шаҳрвандии давлати дигарро соҳиб шудаанд;  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

- шаҳрвандоне, ки барои содир кардани ҷиноятҳои ба муқобили асосҳои сохти конститусионӣ ва амнияти давлат ва дигар ҷиноятҳои барқасдонаи вазнин ва ё махсусан вазнин аз тарафи мақомоти таҳқику тафтишот гумонбаршудаанд ё нисбати онҳо кофтуков эълон карда шудааст, ба истиснои иштироккунандагони муковимати сиёсию низомӣ, ки нисбати онҳо авф татбиқ карда шудааст. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

 

Моддаи 27. Бақайдгирии номзадҳо ба вакилӣ

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот номзадҳоро, ки аз тарафи ҳизбҳои сиёсӣ ё ба таври худпешбари пешниҳод шудаанд ба қайд мегирад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

Бақайдгирии номзадҳо ба вакили 35 рӯз пеш оғоз ёфта, 20 рӯз пеш аз интихобот ба охир мерасад.

Қарор дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба вакили дар сурати мавҷуд будани ҳуҷҷатҳои зерин қабул карда мешавад:

қарори мақоми шаҳри, ноҳиявии ҳизби сиёсӣ дар бораи пешбари кардани номзадҳо ба вакили;

ариза дар бораи аз вазифа рафтан дар сурати вакил интихоб шуданашон барои шахсоне, ки дар қисми дуюми моддаи 26-и ҳамин Қонун зикр ёфтаанд.

Комиссияи ҳавзавии интихобот дар бораи ба қайд гирифтани номзадҳо ба вакили протокол тартиб дода, онро ҳамроҳи аризаи номзад ба вакили, ки рози шудааст номзадиаш дар ҳамон ҳавзаи интихобот ба овоз монда шавад, ба комиссияи дахлдори вилояти, шаҳрӣ, ноҳиявии интихобот пешниҳод мекунад.

Ҳамаи номзадҳо ба вакили, ки бо риояи талаботи ҳамин Қонун пешбари шудаанд, ҳатман бояд ба қайд гирифта шаванд. Дар сурати рад шудани бақайдгирии номзад, комиссияи дахлдори интихобот вазифадор аст, ки дар давоми як шабонарӯз ба номзад ва ҳизби сиёсӣ нусхаи қарори комиссияи интихоботро бо баёни асосҳои радкунӣ пешниҳод намояд.Аз хусуси рад карда шудани бақайдгирии номзад ба вакили ҳизбҳои сиёсӣ, ки номзад ба вакили пешбари намудаанд ва номзади мустақил дар мӯҳлати се рӯз ба комиссияи интихоботии болои шикоят карда метавонанд. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

Номзад ба вакили аъзои комиссияи дахлдори интихоботии вилояти, шаҳрӣ, ноҳиявӣ, инчунин комиссияҳои ҳавзавӣ ё участкавии интихобот, ки овоздиҳиро дар ҳамон ҳавзаи интихобот ташкил мекунанд, буда наметавонад. Шахсе, ки номзад ба вакили пешбари шудааст ва аъзои яке аз ин комиссияҳо мебошад, аз вақти ба қайд гирифта шудани номзадиаш ба вакили аз вазифаи аъзои комиссия озод карда мешавад.

Комиссияи ҳавзавии интихобот на дертар аз рӯзи чоруми баъди ба қайд гирифтани номзадҳо ба вакили дар бораи бақайдгири бо нишон додани ному насаб, соли таваллуд, вазифа (шуғл), хизбият, ҷои кор ва истикомати ҳар кадом номзад ба вакили ахбор нашр менамояд.

Номзадҳои ба вакилии дар яке аз ҳавзаҳои интихоботи Маҷлиси маҳаллӣ ба қайд гирифташуда дар дигар ҳавзаи интихобот, аз ҷумла дар сурати пас гирифтани номзадиашон дар ҳавзаи интихоботие, ки аввал ба қайд гирифта шуда буданд, барои бақайдгири ба ҳавзаи дигари интихобот пешниҳод шуда наметавонанд.

Ба ҳар кадоми номзади ба қайд гирифташуда, комиссияи ҳавзавии интихобот дар давоми се рӯзи баъди ба қайд гирифтан шаҳодатнома месупоранд.

 

Моддаи 28. Бекор кардани қарори пешбарии номзад ба вакили. Номзадии худро пас

                         гирифтани номзад

 

Мақоми ҳизбӣ сиёсӣ, ки номзад ба вакили пешбари кардааст, ҳуқуқ дорад ҳар вақт то интихобот қарори худро дар бораи пешбарии номзад ба вакили бекор кунад. Қарор дар хусуси ин масъала бо тартибе, ки барои пешбарии номзад ба вакили пешбини шудааст, қабул карда, ба комиссияи дахлдори ҳавзавии интихобот пешниҳод карда мешавад.

Номзад ба вакили ҳар вақт то интихобот номзадии худро пас гирифта, бо ариза дар ин бора ба комиссияи дахлдори ҳавзавии интихобот муроҷиат карда метавонад.

Комиссияи интихоботие, ки номзадро ба вакили ба қайд гирифтааст, дар бораи бекор кардани қарори пешбарии номзад ба вакили ё дар бораи аз номзадӣ даст кашидани номзад ба маълумоти аҳолии ҳавзаи интихобот, мақоми ҳизби сиёсӣ, ки номзад ба вакилиро пешбари намудааст ва номзади мустақил мерасонад.

 

Моддаи 29. Тартиби пешбарии номзадҳо ба ҷои номзадҳои хориҷшуда

 

Дар сурати хориҷ шудани номзадҳо ба вакили баъди итмоми мӯҳлати қайди номзадҳо ба вакили, агар дар ҳавзаи интихоботӣ дигар номзадҳо набошанд, комиссияи ҳавзавии интихобот бо иҷозати комиссияи дахлдори интихоботии вилояти, шаҳрӣ, ноҳиявӣ ба мақомоти ҳизбҳои сиёсӣ ва интихобкунандагони ҳавзаи интихоботӣ муроҷиат намуда, таклиф мекунад, ки номзадҳои нав ба вакили пешбари карда шаванд.

Дар сурати понздаҳ руз пеш аз cap шудани интихобот хориҷ шудани номзадҳо ба вакили интихоботи вакил аз ҳавзаи дахлдори интихобот дар давоми ду моҳи баъди интихоботи асоси гузаронида мешавад.

 

Моддаи 30. Бюллетени интихобот

 

Ба бюллетени интихобот бо тартиби алифбо ному насаби номзад ба вакили, соли таваллуд, ҳизбият вазифа (шуғл), ҷои кор ва истиқомат, мақоме, ки ӯро номзад ба вакили пешбарӣ намудааст, нишон дода мешавад. Ба бюллетени интихобот баъд аз рӯйхати номзадҳо сатри алоҳида бо ифодаи «муқобили ҳамаи номзадҳо» нишон дода мешавад. Бюллетенҳои интихобот ба забони давлати, инчунин бо қарори комиссияи дахлдори интихоботӣ вилоятӣ, шаҳри, ноҳиявӣ бо забонҳое, ки аксарияти кулли аҳолии ҳавзаи интихоботӣ истифода мебаранд, чоп карда мешавад. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133)

Комиссияҳои участкавии интихобот бюллетенҳоро аз комиссияи ҳавзавӣ на дертар аз се рузи то интихобот мегиранд. Додану гирифтани бюллетенҳоро раис ё моувини раис ё котиби комиссияи дахлдори ҳавзавӣ ва участкавӣ бо имзои худ тасдиқ менамоянд.

Биное, ки бюллетенҳои интихобот мавҷуданд, муҳр зада, барои посбонӣ ба мақомоти корҳои дохилӣ супорида мешавад.

 

VI. КАФОЛАТ БА ФАЪОЛИЯТИ НОМЗАДҲО БА ВАКИЛИ

 

Моддаи 31. Ҳуқуқи номзад ба вакили барои иштирок дар маъракаи пешазинтихоботӣ

 

Номзадҳо ба вакилии Маҷлисҳои маҳаллӣ аз вақти пешбари шудани онҳо дар маъракаи пешазинтихоботӣ дар асоси шартҳои баробар иштирок менамоянд. Номзадҳо ба вакили ҳуқуқ доранд дар маҷлисхою машваратхои пеш аз интихоботи ва дигар мачлисхо иштирок намоянд, тавассути матбуот, телевизион ва радио баромад кунанд.

Макомоти давлатию чамъияти, роҳбарони ташкилотҳо ва макомоти ташаббускори ҷамъятӣ вазифадоранд, ки барои ташкили вохуриҳо бо интихобкунандагон, ба даст овардани маълумотномаю хабарномаҳо ба номзад ба вакили кӯмак намоянд. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

 

Моддаи 32. Барномаи пешазинтихоботии номзад ба вакилӣ

 

Номзад ба вакили метавонад бо барномаи фаъолияти ояндаи хеш баромад намояд. Барномаи номзад ба вакили набояд мухолифи Конститутсия (Сарқонуни) ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад. Номзад ба вакили дар сурати интихоб шуданаш дар назди интихоботкунандагон барои иҷрои барномаи пешазинтихоботияш масъул аст. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

 

Моддаи 33. Шахсони боэътимоди номзад ба вакили

 

Номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқӣ вилоят метавонад то се ва Маҷлиси вакилони халқи шаҳриву нохиявӣ то ду нафар шахси боэтимод дошта бошад, ки онҳо дар гузаронидани маъракаи интихоботӣ ба ӯ ёри мерасонанд. Барои вакил интихоб шуданаш ташвикот мебаранд, дар муносибат бо мақомоти давлатию ҷамъиятӣ, интихобкунандагон ва комиссияҳои интихоботӣ манфиатҳои ӯро ҳимоя менамоянд.

Номзад ба вакили шахсони боэътимодро ихтиёран муайян мекунад, дар бораи онҳо ба комиссияи ҳавзавии интихобот барои ба қайд гирифтанашон хабар медиҳад. Комиссияи интихобот баъди ба қайд гирифтани шахсони боэътимод ба онхо шаҳодатнома медиҳад. Номзад ба вакилӣ ҳуқуқ дорад, ки шахсони боътимоди худро ҳар вақт то оғози интихобот иваз намояд. Шахси боэътимод наметавонад, ки узви ягон комиссияи ҳавзавии интихобот бошад. Шахсони боэътимод ҳангоми маҷлисҳои пешазинтихоботӣ бо хоҳиши номзадҳо ба вакили метавонанд аз иҷрои вазифаҳои истеҳсолӣ ё хизматиашон озод бошанд, ки дар ин ҳол музди миёнаи корашон аз ҳисоби маблағи барои интихобот ҷудокарда пардохта мешавад.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

Моддаи 34. Ташвиқоти пешазинтихоботӣ

 

Ташвиқоти пешазинтихоботӣ аз рӯзи бақайдгирии номзад оғоз гардида, як шабонарӯз пеш аз овоздиҳӣ қатъ мегардад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087) 

Номзадҳо ба вакилӣ ҳуқуқ доранд воситаҳои ахбори оммаро бо асосҳои баробар истифода баранд, вохӯриҳои худро бо интихобкунандагон дар шакли барои ҳар ду ҷониб мувофиқ ташкил намоянд. Комиссияи участкавии интихобот якҷоя бо мақомоти иҷроияи маҳалли ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот барои гузаронидани вохӯриҳо мусоидат намуда, дар бораи вақту маҳалли баргузории вохӯриҳо ба интихобкунандагон хабар медиҳанд. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

Ба номзадҳо ба вакилӣ ҳуқуқ дода мешавад, ки расонаҳои ахбори оммавиро баробар истифода кунанд, бо интихобкунандагони худ чи дар маҷлисҳо ва чи ба шакле вохуранд, ки барои интихобкунандагон мувофиқ аст. Маҷлиси интихобкунандагонро комиссияи участкавии интихобот якҷоя бо раисони шаҳру ноҳия мегузаронанд. Дар бораи вақту ҷои гузаронидани маҷлису вохуриҳо ба интихобкунандагон на дертар аз се рӯз пеш аз гузаронидани онҳо хабар дода мешавад.

Ба ташвиқоти пешазинтихоботӣ мубоҳисаҳои амали хос буда, бояд ҳодисаҳои беэҳтироми нисбати ин ё он номзад ба вакилӣ роҳ дода нашавад.

Ташвиқот дар рӯзи интихобот манъ аст.

 

Моддаи 35. Барои иштирок дар маъракаи интихобот аз вазифаҳои хизматӣ ё истеҳсолӣ озод

                         кардани номзадҳо ба вакилии Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ

 

Номзад ба вакили баъди ба қайд гирифта шудан дар вақти гузаронидани вохуриҳо бо интихобкунандагон, баромад кардан дар маҷлисҳои пешазинтихоботӣ, гирдиҳамоиҳо, аз тариқи телевизион ва радио, аз иҷрои вазифаҳои истеҳсолӣ ва хизматӣ озод карда мешавад, ки дар ин ҳол маоши миёнаи ӯ аз ҳисоби маблағи барои гузаронидани интихобот ҷудо карда, пардохта мешавад.

 

Моддаи 36. Ба бе пул сафар кардани номзад ҳуқуқ доштани номзад ба вакилӣ

(Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

Номзад ба вакилии Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баъди аз қайд гузаштан ҳуқуқ дорад бо тамоми намудҳои наклиёти давлатии мусофиркаш (ба истиснои такси) дар ҳудуди ҳавзаи интихоботӣ бе пул сафар кунад. Номзад ба вакили, ки берун аз ҳудуди ҳавзаи интихобот зиндагӣ мекунад, барои ба ҳавзаи интихобот сафар кардан ва аз он ҷо ба манзил баргаштан ҳамин гуна ҳуқуқ дорад.  (Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

Моддаи 37. Дахлнопазирии номзад ба вакилӣ

 

Номзад ба вакилии Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба истиснои дастгир намудани ӯ ҳангоми содири ҷиноят, бе розигии комиссияи дахлдори интихоботи вилоят, шаҳр, ноҳия ба ҷавобгирии ҷиноӣ кашида, ҳабс карда ё худ гирифтори чораҳои ҷазои маъмурие, ки суд муайян кардааст, шуда наметавонад.

 

VII. ТАРТИБИ ОВОЗДИҲӢ ВА ҶАМЪБАСТИ НАТИҶАҲОИ ИНТИХОБОТ

 

Моддаи 38. Вақт ва ҷои овоздиҳӣ

 

Дар интихоботи вакилон дар Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ овоздиҳӣ дар рӯзи интихобот аз соати 6 то соати 20 вақти маҳалли гузаронида мешавад. Комиссияи участкави вақту ҷойи овоздиҳиро ба интихобкунандагон 10 рӯз пеш аз интихобот хабар медиҳад. Дар участкаҳои интихобот, ки дар санаторияву хонаҳои истироҳат, беморхона, муолиҷагоҳҳои дигари доими, ҳамчунин дар маҳалҳои дурдаст ва душворгузар ташкил карда шудаанд, комиссияи участкавии интихобот метавонад овоздиҳиро ҳар вақте, ки ҳамаи интихобкунандагони рӯйхатшуда овоз дода бошанд тамом шуда эълон намояд.

 

Моддаи 39. Ташкили овоздиҳӣ

 

Интихобкунандагон дар биноҳои махсусе овоз медиҳанд, ки бо теъдоди кофии ҳуҷра ё хонаҳои барои овоздиҳии пинхонӣ таҷҳизонида, ҷои додани бюллетенҳои интихобот  муайян карда, куттиҳои интихобот гузошта шудаанд.

Куттиҳои интихобот  тавре гузошта мешаванд, ки ҳангоми наздашон омадани овоздиҳандагон бояд ҳатман аз ҳуҷра ва хонаҳои овоздиҳии пинҳони гузаранд.

Комиссияи участкавии интихобот барои ташкили овоздиҳи, махфи доштани изҳори хоҳиши интихобкунандагон таҷҳизонидани бино ва риоя шудани тартиботи зарурӣ масъул мебошад.

Раиси комиссияи интихоботи рӯзи интихобот пеш аз огози овоздиҳи дар хузури ҳамаи аъзои комиссия куттиҳои интихоботро аз назар гузаронида, онҳоро сургуҷ мекунад ё муҳр мезанад.

Ҳар интихобкунанда шахсан худаш овоз медиҳад, Ба ҷои шахси дигар овоз додан манъ аст. Додани зиёда аз як бюллетен ба интихобкунанда манъ аст. Бюллетенҳои интихоботро ба интихобкунандагон комиссияи дахлдори интихобот дар асоси рӯйхати интихобкунандагони участкаи интихобот баъди нишон додани паспорт ё шаҳодатномаи дигари тасдиқкунандаи шахсияти интихобкунанда медиҳад.

Ҳар интихобкунанда бюллетени интихоботи гирифта, дар рӯйхати интихобкунандагон дар муқобили фамилияи худ имзо мекунад.

 

Моддаи 40. Тартиби овоздиҳӣ

 

Бюллетенҳои интихоботро интихобкунандагон дар ҳуҷра ё хонаи овоздиҳии пинҳони пур мекунанд. Ҳангоми пур кардани бюллетен ғайр аз шахси овоздиҳанда ҳозир будани каси дигар манъ аст. Интихобкунандае, ки бюллетенро шахсан худаш пур карда наметавонад, ҳуқуқ дорад бо хости худаш ғайр аз узви комиссияи интихобот ҳар каси дигарро ба ҳуҷра ё хонаи овоздиҳи даъват кунад. Интихобкунанда дар бюллетени интихобот дар квадрати холӣ дар муқобили насаб, ном ва номи падари номзад, ки ба тарафдориаш овоз медиҳад, аломати ҷамъ «+» мегузорад. Дар мавриди зидди ҳамаи номзадҳо овоз додан интихобкунанда дар квадрати холии сатри «муқобили ҳамаи номзадҳо» аломати ҷамъ «+» мегузорад. Бюллетени пуркардаашро интихобкунанда ба қуттии интихобот меандозад. Ба интихобкунандагоне, ки бинобар вазъи саломати ва дигар сабабҳо ба бинои овоздиҳи шахсан ҳозир шуда наметавонанд, комиссияи участкавии интихобот мувофиқи хоҳиши онҳо ба яке аз аъзоёни комиссия супориш медиҳад, ки овоздиҳиро дар ҷои истиқомати ҳамин интихобкунандагон ташкил намоянд, ки дар ин бора дар рӯйхати интихобкунандагон қайд карда мешавад. Интихобкунандагоне, ки бо ягон сабаб ба рӯйхати интихобкунандагон дохил карда нашудаанд, дар асоси ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият дар маҳалли истиқоматиашон ба замимаи рӯйхати интихобкунандагон дохил мешаванд. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133; Қонуни конст.ҶТ аз 30.05.17 с., №1412)

 

Моддаи 41. Ҳисоб кардани овозҳо дар участкаи интихоботӣ

 

Баъди тамом шудани овоздиҳи, пеш аз кушодани куттиҳои овоздиҳи дар ҳузури аъзоёни комиссияи участкави лифофаҳои сарбаста ва варакаҳои овоздиҳи ба қутти партофта мешаванд.

Комиссияи участкавии интихобот ҳамаи бюллетенҳои интихоботии истифоданашударо ҳисоб ва ботил  мекунад.

Куттиҳои овоздиҳи аз тарафи комиссияи участкавии интихоботи дар ҳузури ҳамаи аъзои он баъди аз тарафи раиси комиссия тамомшуда эълон гардидани овоздиҳи кушода мешаванд. Кушодани куттиҳои овоздиҳи то ҳатми овоздиҳи манъ аст.

Ҳисобкунии овозҳо дар участкаи интихобот  алоҳида-алоҳида аз рӯи ҳавзаҳои интихобот оид ба Маҷлиси дахлдори вакилони халқ ва ҳар номзад ба вакили гузаронида мешавад.

Комиссияи участкавии итихобот мувофиқи рӯйхати интихобкунандагон шумораи умумии интихобкунандагони участка, ҳамчунин шумораи интихобкунандагонеро, ки бюллетен гирифтаанд, муқаррар мекунад. Дар асоси бюллетенҳо ва варакаҳои дар куттиҳои интихоботи буда, комиссия муқаррар менамояд: шумораи умуми интихобкунандагони дар овоздиҳи ширкатварзида; шумораи овозҳои «муқобили ҳамаи номзадҳо» додашуда; шумораи овозҳои ба тарафдории ҳар номзад ба вакили ва шумораи овозҳои ба муқобили ваӣ додашуда; теъдоди бюллетенҳою варақаҳое, ки беэътибор дониста шудаанд. Аз рӯӣ фамилияҳои шаҳрвандоне, ки интихобкунандагон иловатан ба бюллетен ва варақаҳо дохил намудаанд, овозҳо ҳисоб карда намешаванд. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133)

Бюллетенҳои интихоботии намунааш ғайри муқаррарӣ, ҳамчунин бюллетенҳою варақаҳое, ки дар онҳо ҳини овоздиҳи беш аз як номзад боқӣ мондааст, беэътибор дониста мешаванд. Бюллетенҳое, ки дар онҳо ҳамаи фамилияҳои номзадҳо ба вакили ҳат зада шудаанд, чун овозҳои ба муқобили ҳар номзад додашуда ҳисоб карда мешаванд. Ҳангоми пайдо гардидани шубҳа оид ба ҳаққони будан ё набудани бюллетену варақаи интихобот масъала аз ҷониби комиссияи участкавии интихобот бо роҳи овоздиҳи ҳал мегардад. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133)

Натиҷаи ҳисоби овозҳо дар маҷлиси комиссияи участкавии интихобот барраси гардида, ба протокол дохил мешавад, ки онро раис, қотиб ва аъзои комиссия имзо намуда, он ба комиссияи дахлдори ҳавзавии интихобот фиристода мешавад.

 

Моддаи 42. Муқаррар кардани натиҷаи интихобот дар ҳавза

 

Дар асоси протоколҳои комиссияҳои участкавии интихобот, комиссияи ҳавзавии интихобот инҳоро муайян месозад:  шумораи умумии интихобкунандагони ҳавза; шумораи интихобкунандагоне, ки бюллетенҳо ва варакаҳои интихоботи гирифтаанд; шумораи интихобкунандагони дар овоздиҳи ширкатварзида; миқдори овозҳое, ки «ба тарафдори» ва миқдори овозҳое, ки «ба муқобили» ҳар номзад ба вакили дода шудаанд; шумораи овозҳое, ки «муқобили ҳамаи номзадҳо» дода шудаанд;  теъдоди бюллетенҳо ва варакаҳои беэътибор донисташуда. (ҚҶТ аз 27.11.14 с., № 1133)

Он номзад ба вакилии Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ, ки дар интихобот аз нисф зиёди овозҳои интихобкунандаҳои дар овоздиҳи ширкатварзидаро гирифтааст, интихобгардида дониста мешавад.

Комиссияи ҳавзавии интихобот аз сабаби дар рафти интихобот ё ҳангоми ҳисобкунии овозҳо роҳ додан ба вайрон карда шудани ҳамин Қонун метавонад интихоботро беэътибор донад.

Интихобот барпонашуда дониста мешавад, агар дар он камтар аз нисфи интихобкунандагони ба рӯйхати интихобкунандагон дохилшуда иштироқ карда бошанд, ҳамчунин агар ҳамаи номзадҳо ба вакили хориҷ шуда бошанд.

Натиҷаи интихоботи Натиҷаҳои интихобот дар ҳавзаи интихобот дар маҷлиси ҳавзавии интихобот муқаррар гардида, ба протокол дохил карда мешавад. Протокол аз ҷониби раис, котиб ва аъзои комиссия ба имзо расида, ба комиссияи дахлдори интихоботии вилоят, ноҳия ва шаҳр шаҳр ва ноҳия фиристода (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)мешавад.

Комиссияи интихоботии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия аз натиҷаи ниҳоии интихобот дар ҳавзаи интихоботии дахлдор ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон иттилоъ медиҳад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 43. Бақайдгирии вакилон

 

Комиссияи интихоботии вилоят, шаҳр ва ноҳия дар асоси протоколҳои комиссияҳои интихобот, ки ба онҳо расидаанд, вакилони интихобшударо мутобиқан ба қайд мегирад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

Агар дар рафти интихобот ё ҳангоми ҳисоби овозҳо ва ё муайян намудани натиҷаи интихобот ба вайронқунии Қонуни конститутсионии мазкур роҳ дода шуда бошад, комиссияи интихобот метавонад интихоботро беэътибор донад ва вакилро ба қайд нагирад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 44. Чоп кардани натиҷаи интихоботӣ вакилон

 

Комиссияи дахлдори интихобот дар бораи натиҷаи интихобот ба Маҷлиси вакилони халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, Маҷлиси вакилони ҳалки вилоят, шаҳр ва ноҳия хабар ва рӯйхати вакилони интихобшударо дар муддати на дертар аз ҳафт рӯзи баъди интихобот бо тартиби алифбо ва бо зикри фамилия, ном ва номи падар, вазифа (шугл), ҳизбият, ҷои кор ва истиқомати вакил, ҳавзаи интихобот, ки у интихоб шудааст, дар матбуот чоп мекунад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 45. Шаҳодатнома ва нишони сарисинагии вакил

 

Комиссияи ҳавзавии интихобот баъди дар матбуот чоп кардани рӯйхати вакилоне, ки комиссияи дахлдори интихобот ба қайд гирифтааст, ба ҳар вакилӣ интихобшуда шаҳодатнома дар хусуси интихоб гардидани ӯ медиҳад.

Пас аз он ки Маҷлиси вакилони халқи дахлдор ваколатҳои вакилони интихобшударо тасдиқ менамояд, ба онҳо ба ҷои шаҳрдатнома дар хусуси вакил интихоб шуданашон шаҳодатномаи вакили дода мешавад. Ба  вакил ҳамчунин нишони дахлдори сарисинаги дода мешавад.

Шакл ва намуди шаҳодатномаи вакилӣ ва нишони сарисинагии дахлдорро Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян мекунад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

VIII. ОВОЗДИҲИИ ТАКРОРӢ, ИНТИХОБОТӢ ТАКРОРӢ ВА ИНТИХОБОТӢ ВАКИЛОН

БА ҶОИ ВАКИЛОНИ ХОРИҶШУДА.

ИНТИХОБОТ ДАР ВОҲИДҲОИ МАРЗИЮ МАЪМУРИИ НАВТАШКИЛ

(ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 46. Овоздиҳии такрорӣ

 

Агар дар ҳавзаӣ интихоботи номзадии беш аз ду кас барои вакил шудан ба овоз монда шуда бошад ва ҳеҷ яке аз онҳо интихоб нагардида бошад, комиссияи ҳавзавии интихобот дар хусуси овоздиҳии такрори дар ҳавза оид ба ду номзад ба вакили, ки овозҳои бештар гирифтаанд, қарор қабул менамояд. Комиссияи ҳавзавӣ дар бораи ин қарор ба комиссияи дахлдори интихобот, ба интихобкунандагони ҳавза хабар медиҳад. Овоздиҳии такрори дар ҳавзаи интихоботи дар муҳлати на дертар аз ду ҳафта бо риояи талаботи ҳамин Қонун дар ҳамон участкаҳои интихобот ва аз рӯи ҳамон рӯйхатҳои интихобкунандагон гузаронида мешавад.

Он номзад ба вакили, ки ҳангоми овоздиҳии такрори нисбат ба номзади дигар миқдори бештари овозҳои интихобкунандагони дар овоздиҳи иштироқкардаро соҳиб шудааст, интихобшуда ҳисоб меёбад, ба шарте, ки дар овоздиҳи на камтар аз нисфи интихобкунандагони дар рӯйхатҳо дохилбуда иштироқ карда бошанд.

Агар ҳангоми овоздиҳии такрори яке аз номзадҳо бо сабабе хориҷ шавад, овоздиҳи аз рӯи як номзад сурат мегирад. Зимнан, барои интихоб шудан ба номзад лозим аст, ки беш аз нисфи овозҳои шумораи интихобкунандагони дар овоздиҳи ширкатварзидаро гирад.

Ҳангоми овоздиҳии такрори комиссияи участкавии интихобот метавонад овоздиҳиро кадом соате набошад, тамомшуда эълон намояд, ба шарте, ки ҳамаи интихобкунандагони ба рӯйхат дохилшуда овоз дода бошанд.

 

Моддаи 47. Интихоботи такрори

 

Агар дар ҳавзаи интихобти номзадии на бештар аз ду кас барои вакил шудан ба овоз монда шуда бошад ва ҳеч яке аз онҳо интихоб нагардида бошад, ё интихобот дар ҳавзаи интихоботи барпонашуда ё беэътибор дониста шуда бошад ва ё овоздиҳии такрори имкон надода бошад, ки вакили интихобшуда муайян гардад, комиссияи дахлдори интихобот ба комиссияи ҳавзавии интихобот супориш медиҳад, ки дар ҳавзаи интихобот интихоботи такрори гузаронад. Дар ин ҳолат вай метавонад дар бораи зарурати гузаронидани интихоботи такрории комиссияҳои ҳавзави ва участкавии интихбот дар хайати нав қарор қабул  намояд. Овоздиҳи дар ҳамон участкаҳои интихобот ва мувофиқи рӯйхатҳои интихобкунандагон, ки барои интихоботи асоси тартиб дода шуда буданд, гузаронида мешавад.

Интихоботи такрори дар муҳлати на дертар аз ду моҳ баъд аз интихоботи асоси гузаронида мешавад. Ташкили комиссияҳои интихоботи, бақайдгирии номзадҳо ба вакили ва тадбирҳои дигар мувофиқи тартиби муқарраркардаи ҳамин Қонун сурат мегиранд.

Номзаде, ки дар рафти интихоботи асосӣ миқдори зарурии овозҳоро соҳиб нашудааст, наметавонад дар интихоботи такрорӣ дар ин ҳавза дубора чун номзад пешбарӣ шавад. (ҚҶТ аз 26.07.14 с., № 1087)

 

Моддаи 48. Гузаронидани интихоботӣ вакилон ба ивази вакилони хориҷшуда

 

Дар сурати аз ҷониби Маҷлиси дахлдори вакилони халқ беэътибор дониста шудани ваколатҳои вакилони алоҳида, бо сабабҳои дигар пеш аз муҳлат қатъ гардидани ваколатҳои вакилон дар ҳавзаи дахлдори интихобот дар мӯҳлати се моҳи баъд аз хориҷ шудани вакил интихоботи дигар гузаронида мешавад. Интихобот аз тарафи Маҷлиси дахлдори вакилони халқ на дертар аз ду моҳи пеш аз гузаронидани он таъин гардида, бо риояи талабҳои ҳамин Қонун ташкил карда мешавад. Дар ин ҳолат, комиссияи ҳавзавии интихобот 50 рӯз пеш, комиссияҳои участкави як моҳ пеш аз интихобот таъсис гардида, бақайдгирии номзадҳо ба вакили як моҳ қабл аз интихобот ба охир мерасад.

Дар сурати камтар аз як сол қабл аз ҳатми мӯҳлати ваколатҳои Маҷлиси даҳлдори вакилони халқ хориҷ шудани вакил интихоботи вакили дигар ба ивази вакили хориҷшуда гузаронида намешавад.

 

Моддаи 481. Интихобот дар воҳидҳои марзию маъмурии навташкил 

 

Интихоботи вакилон ба Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ дар воҳидҳои марзию маъмурии навташкил дар сурате гузаронида мешавад, ки даъвати Маҷлиси маҳаллӣ вобаста ба иштирок надоштан ва ё шумораи ками вакилони Маҷлиси вакилони халқи дахлдор, ки ба ҳайати воҳиди марзию маъмурии навташкил дохил мешаванд, ғайриимкон аст.

Интихоботи вакило