Пешрафти тамоми соҳаҳои ҳаёти кишвар ба суботи оромии ҷомеа ва таъмини волоияти қонун вобаствагии бевосита дорад.
Эмомалӣ Раҳмон
Дар бораи Марказ
Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон
Санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ
Консепсия ва барномаҳои давлатӣ
Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
Корҳои илмӣ ва таҳлилӣ
Маҷаллаи "Қонунгузорӣ"
Ҳамкорӣ
Сафарҳои омӯзишӣ ва таҷрибаомӯзӣ
Китобхона
Шарикон
19 Апрель 2017 (13:03)
13 Март 2017 (07:09)
3 Февраль 2017 (11:58)
23 Январь 2017 (09:37)
14 Ноябрь 2016 (06:56)
Такмили Конунгузории Чумхурии Точикистон

Асосҳои қонунгузорӣ
Мизи мудаввар дар мавзўи «Қонунгузории андоз: инкишоф ва проблемаҳои он»

Мизи  мудаввар  дар  мавзўи  «Ќонунгузории андоз: инкишоф ва проблемањои  он»

 

Рољеъ ба қонунгузории андоз аз қабили масъалаҳои инкишофи қонунгузории андоз, проблемаҳои андозбандии соҳибкорони хурду миёна, таносуби Кодекси андоз бо қонунгузории амалкунанда ва дигар масъалаҳои рӯзмарра дар Маркази миллии ќонунгузории назди Президенти Љумњурии Тољикистон 23 августи соли 2013  мизи  мудаввар  дар  мавзўи «Қонунгузории андоз: инкишоф ва проблемаҳои он» бо иштироки намояндагони маќомоти њокимияти давлатї, муассисиаю ташкилотњо ва мутахассисони соња баргузор  гардид.  

Мизи  мудавварро бо  сухани  ифтитоњї  Директори  Маркази  миллии  ќонунгузорї назди Президенти Љумњурии Тољикистон  доктори  илмњои њуќуќпрофессор  Рањимов  Мањмад  Забирович   оѓоз намуда, њамаи иштирокчиёнро  хайрамаќдам  гуфта, барои иштирок  дар чорабинии  мазкур  изњори  миннатдорї  баён  намуд.

Њамчунин  мавсуф  ќайд намудки љараёни  инкишофи  муносибатњои  љамъиятї  дар  соњаи  андоз  зарурияти тањлили  ќонунгузориро  дар  шароити  иќтисоди бозорї  таќозо  менамоядИн  раванд  бо  назардошти  такмили  ќонунгузории  андоз, гражданию  соњибкорї ва соњањои дигари ќонунгузорї  бояд  такмил  дода ва   ба  роњ  монда  шавад. Тањлили ќонунгузории андоз нишон медињад, ки вай асосан љавобгўї талаботи имрўза мебошад. Баъд аз соњибистиќлол гардидани Љумњурии Тољикистон аввалин маротиба Ќонуни Љумњурии Тољикистон “Дар бораи низоми андозро” ќабул намуда будем, ки он зиёда аз 40 намуди андозро муќаррар намуда буд. Баъдар то имруз мо се маротиба Кодеси андоз ќабул намудем, ки њар яки онњо аз якдигар бо хусусиятњои худ фарќ менамуданд. Кодекси андози  соли 2004 бањсу мунозирањои зиёдеро ба вуљуд оварда буд, ки он 17 намуди андозњои умумиљумњуриявї ва 4 намуди андози мањаллиро муќаррар намуда буд.  Кодекси андози амалкунанда бошад имрўз  8 намуди андозњои умумидавлатї ва 2 намуди андозњои мањаллиро муќарар намудааст. Инчунин тибќи ќисми 5 моддаи 6 Кодекси андози амалкунанда 4 низоми махсуси андозбандї муќаррар карда шудааст. Бояд ќайд намуд, ки давлат барои нигоњ доштан ва иљро намудани функсияњои худ дар  рушди иќтисоду соњибкорї андозро муќаррар ва меситонад. Аз ин љо мо бояд сањми худро дар љомеа зиёд намоем ба воситаи тарѓибу ташвиќ ва корњои фањмондадињї дар бораи супоридани андоз то ин ки хазинаи давлат сари ваќт пур гардад. Андоз агар функсияи њавасмандкунии худро босамарона иљро намояд ва њамзамон барои баланд бардоштани маданияти андозсупорї хизмат намояд ин хуб аст. Андоз бояд барои рушди иќтисоду  соњибкорї мусоидат намояд.  Аз њамин лињоз мо шуморо  ба миззи муддавар  даъват  намудем, ки фикру дархостњои худро ба мо пешнињод намоед, то ин ки  наќши андозро дар ањкоми идоракунии иќтисодиёт бањо дињем зикр намуд Рањимов М.З дар идомаи суханронии худ.

Сипас дар мизи мудаввар Шомуродов Фазлиддинмуовини сардори сарраёсати андоз ва пардохтњои давлатї Вазорати молияи Љумњурии Тоҷикистон доир ба ќабули Кодекси андози амалкунандаи Љумњурии Тоҷикистон муфассал иттилоот дод.  Аз љумла иброз намуд, ки Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон  баргузории мизи мудаввари мазкурро  як иќдоми сариваќтї мењисобад, зеро он ба яке аз масъалањои муњими  рўзмара  ќонунгузории андоз бахшида шудааст. Инчунин таъкид намуд, ки агар аз љониби иштирокчиёни мизи мудаввар ягон таклифу пешнињодњо дар бораи Кодекси андоз бошад ба Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон пешнињод карда шавад.  

Инчунин Ойматов Љ. Сардори шўъбаи маъмурикунии андози  Кумитаи андози назди Њукумати Љумњурии Тољикистон ба сухан баромада иброз намуд, ки бояд низоми андози кишвар њамќадами замона буда, зери сиёсати пешгирифтаи давлату Њукумати Љумњурии Тољикистон бошад. Њамасола Президенти кишварамон Љаноби Олї Эмомалї Рањмон доир ба сиёсати дарњои кушод, ташкил намудани минтаќањои озоди иќтисодї дар сатњи пешравии иљтимоии ањолї таъкидњои зиёд менамоянд, бинобар ин дар њоле, ки њаљми даромади маблаѓњои буљетиро то 30% зиёд менамоем, ќонунгузории андоз бори дигар мавриди такмил ќарор дода мешавад.

Тибќи барномаи пешбинигардидаи мизи муддавар Сулаймонов Ф. дотсенти кафедраи Њуќуќи байналмилалии Донишгоњи миллии Тољикистон дар мавзўи “Масоили бањсноки Кодекси андози Љумњурии Тољикистон” фикру андешањои худро чунин байён намуд. Хуб аст, ки аз тарафи Маркази миллии ќонунгузории назди Президенти Љумњурии Тољикистон чунин вохурињо гузаронида мешавад ва мо фикру андешањои худро байён менамоем.  Бояд ќайд намуд, ки ќонунњое њаст, ки муносибатњои субъектњои соњибкориро  ба танзим медарорад, ба монанди Кодекси граждани Љумњурии Тољикистон, Кодекси андози Љумњурии Тољикистон ва ѓайрањо. Оиди баъзе масъалањои бањсталабї Кодекси андоз Сулаймонов Ф. ибрози аќида намуд. Ў илова намуд, ки пеш аз њама бояд ќайд кард, ки дар таљриба  андоз аз арзиши иловашударо агар як кас ќобили пардохт карданро надошта бошад шахси  дигаре, ки бо шахси мазкур шартнома дошта фаъолият менамояд месупорад, ки ин бар зидди меъёрњои Конститутсия (Сарќонуни)  Ҷумҳурии Тоҷикистон ва принсипи андозбандї мебошад.

Масъалаи дигаре, ки мехостам инљо оиди он ибрози аќида намоям системаи идоракунии хавфњо, ки дар моддаи 43-44 Кодекси андоз мебошад. Маќсади асосии  моддаи мазкур аз он иборат аст, ки маќомоти андоз назорат менамояд, санљида мебинад, ки андозсупоранда фаъол аст ё ѓайри фаъол. Аз ин лињоз андозсупорандаро тарбия намудан лозим зерро њаст андозсупорандае, ки андозњои калон месупорад ва дар баъзе њолатњо имкон додан лозим, ки дигар масъалањоро хубтар бинад.

Сипас Сардори раёсати ассосиатсияи миллии соњибкорони хурду миёнаи Љумњурии Тољикистон Улљабоева М. оид ба “Ќонунгузории андоз: инкишоф ва проблемањои  он” ибрози аќида намуд. Мавсуф ќайд намуд, ки имруз Кодекси андозе, ки мавриди амал ќарор дорад зарурат ба такмилро дорад. Зерро, ки  кодекс дар муддати кутоњ тањия гардида дар он масъалањои андози аксиз, андоз аз арзиши иловашуда ва ѓайра то ќадри имкон ба назар гирифта нашудааст. Аз љумла ќайд намуд, ки дар ваќти тайёр намудани лоињаи Кодекси андоз ассосиатсияи миллии соњибкорони хурду миёна фаъол буд лекин њангоми тайёр намудани он фикру аќидањои ташкилотњои љамъияти ба инобат гирифта нашудааст. Њамзамон Улљабоева М дар суханронии худ иброз намуд, ки аз љониби ассосиатсияи  миллии  соњибкорони хурду миёнаи Љумњурии Тољикистон лоињаи алтернативии Кодекси андози Љумњурии Тољикистон омода гардидааст ва дар сомонаи ассосиатсияи  миллии  соњибкорони хурду миёнаи Љумњурии Тољикистон пешнињод шудааст. Инчунин мавсуф таклиф намуд, ки њангоми омода гардидани лоињањои Кодекси андоз  хуб мешуд, ки мутахассисони Маркази миллии ќонунгузории назди Президенти Љумњурии Тољикистон низ даъват карда шаванд. Њамчунин илова намуд, ки масъалае, ки боиси нигаронии аксари соњибкорон  гардидааст, ин назоратњои барзиёд ва дуруст нафањмондани меъёрњои андоз аз љониби мутассадиёни соња мебошад.

Бояд ќайд намуд, ки Эмомов Ш. Сармутахасиси раёсати дастгири соњибкории  Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволї давлатии Љумњурии Тољикистон дар мавзўи «Таъсири кодекси нави андоз ба рушди соњибкории хурду миёна» баромад намуд. Дар баромади худ ќайд намуд, ки имруз дар сиёсати давлатии Президент ва Њукумати Љумњурии Тољикистон рушди фаъолияти соњибкорї ва бењтар намудани фазои сармоягузорї яке аз њадафњои стратегии миллї ба шумор рафта, барои ноил гардидан ба ин њадафњо тадбирњои зарурї андешида мешаванд.

Дар ин замина, аз љониби Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Љумњуриии Тољикистон љињати боз њам бењтар намудани фазои соњибкориву сармоягузорї корњои назаррас анљом дода мешаванд ва дар робита бо бахши хусусї дар тањия ва татбиќи барномањо ва санадњои меъёрию њуќуќї  ширкати фаъолона карда мешавад. Дар натиљаи тадбирњои андешида шуда, сањми бахши хусусї дар маљмўи мањсулоти дохилї (ММД) таќрибан 49,6%-ро ташкил медињад. Бо мақсади  таҳлили  таъсири  Кодекси  андози  Љумҳурии  Тољикистон дар таҳрири нав ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии дар заминаи он қабул гардида, Кумита мониторинги  вазъи  соҳибкорї,  бахусус  соҳибкории  хурд ва миёнаро амалї намуд. Тибќи маълумоти Кумитаи андоз то 1 июни соли 2013 дар Љумњурии Тољикистон 192 њазору 288 адад субъекти соњибкори ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нисбат ба соли 2012- 4 њазору 792 адад зиёд гардидааст.

 Аз он љумла:

Патент дар шаш моњи соли 2013 дар њудуди љумњури 68714 адад ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нисбат ба соли 2012- 7710 адад кам гардидааст.

Шањодатнома дар шаш моњи соли 2013 дар њудуди љумњури 35928 адад ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли 2012- 426 адад кам гардидааст.

Шахсони њуќуќи дар шаш моњи соли 2013 дар њудуди љумњури 30298 адад ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли 2012- 4378 адад зиёд гардидааст.

Хољагињои дењќони дар шаш моњи соли 2013 дар њудуди љумњури 57013 адад ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли  2012-7699 адад зиёд гардидааст.

Филиалу намояндагињои бахши соњибкорї дар шаш моњи соли 2013 дар њудуди љумњурї 335 адад ба ќайд гирифта шудааст, ки ин нишондињанда нисбат ба соли 2012-1 адад кам гардидааст.

Дар ин замина тибќи иљрои банди 1 Протоколи маљлиси Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 15 январи соли 2013 №1 аз њисоби намояндагони Дастгоњи иљроияи Президенти Љумњурии Тољикистон, Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Љумњурии Тољикистон ва Кумитаи андози назди Њукумати Љумњурии Тољикистон бо дастгирии техникии Агентии байналмиллалии Олмон дар Тољикистон (GIZ) мушовир љалб карда шуда, дар тамоми шањру ноњияњои љумњури дар доираи васеъи намояндагони соњибкорон ва кормандони худи маќомотњои иљроияи мањаллї корњои фањмондадињи оид ба муќаррароти Кодекси андози нав гузаронида шуд. Муайян гардид, ки Кодекси андози амалкунанда ба соњибкории хурд таъсири манфї расонидааст. Дар ин замина, таклифу пешниҳодҳои  соҳибкорон,  ки  дар натиљаи  вохўриҳо дастрас шуда буданд, љамъбаст гардида,  ба  Њукумати  Љумҳурии  Тољикистон пешниҳод гардид.

Бо дарназардошти пешнињоду таклифњои соњибкорон ва шарикони рушд Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Љумњурии Тољикистон масъалаи мазкурро дар љаласаи 11-уми Шўрои машваратии назди Президенти Љумњурии Тољикистон оид ба бењтар намудани фазои сармоягузорї пешнињод намуд, ки аз љониби аъзоён дастгири ёфта тибќи Протоколи Шуро аз 30 апрели соли 2013, №1с/12.2-4 дар назди вазорати молияи Љумњурии Тољикистон аз њисоби намояндагони вазорату идорањои дахлдор ва соњибкорон  бо маќсади таѓийру иловањо ба ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 31 августи соли 2012 №451 “Дар бораи тасдиќи ќоидањои андозбандии соњибкорони инфиродие, ки дар асоси патент ё шањодатнома фаъолият менамоянд” гуруњи корї таъсис дода шуда бо дарназардошти пешнињодњои соњибкорон ба он таѓйирот дароварда шуд, ки аз љониби Њукумати Љумњурии Тољикистон 3 августи соли 2013 №361 ќабул карда щуд. Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатии Љумњурии Тољикистон барои ба танзим даровардани Ќонунгузории андоз, инкишоф ва проблемањои он дар робита бо маќомотњои салоњиятдор ва бахши хусусї чорањои дахлдор андешида, барои  боз њам бењтар намудани вазъи соњибкорї дар Љумњурии Тољикистон мунтазам чораандешї менамояд.

 Инчунин Бобоев Љ.Ќ сардори шуъбаи ќонунгузорї оид ба молия андозу гумрук ва фаъолияти бонкии Маркази миллии ќонунгузории назди Президенти Љумњурии Тољикистон дар мавзўи “Баъзе масъалањои њалталаби Кодекси андози Љумњурии Тољикистон” баромад намуд. Бобоев Љ. ќайд кард, ки ба ҳамагон маълум аст, аз санаи 1 январи 2013 Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон  мавриди амал қарор дода шуд.

Бояд  хотиррасон намуд, ки  пеш аз ҳама дар таносуб аз Кодекси андози қаблан амалкунанда  номгӯї  андозҳо аз 21 намуд ба 10 намуд  оварда шудааст, ки гувоњи дастгирии соњибкорон аз љониби давлат аст. Дар кодекси қаблан амалкунандаи андоз, шумораи андозҳои маҳаллї 4 ва андозҳои ҷумҳуриявї  ба   17 намуд оварда шуда буд.  Дар Кодекси андози амалкунанда  бошад 2 намуд андози маҳалли  ва 8 намуд андози љумњуриявї муќарар карда шудааст. Бо назардошти қабул гардидани Кодекси андоз Қарори  Ҳукумати ҶТ аз 31.08.2012 №451 “Дар бораи  тасдиқи  қоидаҳои  андозбадии  соҳибкорони инфиродие, ки дар асоси патент ё шаҳодатнома  фаъолият менамоянд” ба тасвиб расидааст. Қарори мазкур  тартиби андозбандиро тибқӣ патент ва шаҳодатнома, намудҳои фаъолият ва меъёрҳои андозро муайян менамояд.

Бояд иброз дошт, ки дар фарќият аз қоидаҳои пешина (соли 2008)  қоидаҳои нав бо назардошти вазъи андозсупорандагон ва  дастгирии давлатии соҳибкорї  таҳия шудааст.

Аз љумла баъзе меъёрҳои андоз аз намудҳои фаъолият зиёд ва кам гаштаанд.  Масалан: аз 31 намуди фаъолияти зикргардида 

14 намуд то андозаи 35% зиёд,

4 намуд аз 35 то 50% зиёд

5 намуд аз 50 то 100% зиёд

4 намуд  аз 100-то 260 % зиёд гардид

Ҳамзамон  2 намуди андоз аз номгўї овардашуда кам гардида 2 тои он бетаѓйир боқї мондааст.

Њамзамон мавзўњои «Тањлили Кодекси андоз аз нигоњи сотсиологї», «Масъалањои њалталаби андоз дар соњаи наќлиёт», «Ташаккул ва инкишофи ќонунгузории андоз»,  аз тарафи  намояндагони маќомоти давлатї дар чорабинии доиргардида маърўза карда шуд.

Сипас бо шунидани маърўзањо атрофї мушкилот  ва камбудињо  дар ќонунгузории андоз миёни иштирокчиёни мизи мудаввар бањсу мунозира сурат гирифта, таклифу пешнињодњо бањри аз байн бурдани мухолифатњои љойдошта зикр карда шуд.

Масъалагузорї ва таклифу пешнињодњо дар мизи мудаввар  љињати  такмилдињии ќонунгузории соњаи андоз, ошкор  намудани  камбудињо  ва  мушкилоти  љойдошта  дар  ин  соњабаланд  бардоштани  сатњу  сифати  хизматрасонии  андозситонї  мусоидат  хоњанд намуд.